BUTUNSiNAVLAR.COM
        Giriş     Üye OL
web tabanlı veri iletimi, veri İletişim yolu veya ortamı, veri İletişim Sisteminin Elemanları, veri İletişim Mimarisi, veri İletişim Ağı, veri İletişim Teknikleri

Web tabanlı veri iletimi

WEB TABANLI UZAKTAN KONTROL SİSTEMLERİ KULLANARAK VERİ İLETİMİ

3.1. Tanım

İletişim, bir bölgeden başka bir bölgeye, karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesi işlemidir. Bunu yapabilmek için birkaç şey gereklidir.

  • İletişim yolu veya ortamı,
  • Veri veya haberi iletim ortamı üzerinden gönderebilmek için şekillendirecek (modülasyon) bir cihaz (modem),
  • Alıcı uçta gönderilen veri veya haberin anlaşılması için ilk şekline çevirecek (demodülasyon) bir cihaz (modem) gereklidir.

Bu konular, gelecek bölümlerde anlatılacaktır.

3.2. İletişimin Önemi

Kontrol sistemlerinde sistemin işlemesi için, iletişim hayati bir öneme sahiptir. İletişim kanallarının veri elde edilmesi ve denetimindeki hızı önemli ölçüde sistemi etkilemektedir. Buna bağlı olarak kontrol merkezindeki kullanıcı arabirimi ve uygulama yazılımları da etkilenir. Kontrol merkezinde ve bilgi toplama ve denetim birimlerinde ulaşılan önemli teknik gelişimlerin faydalı olabilmesi için, iletişimin de aynı oranda gelişim göstermesi gereklidir. Yoksa büyük hızda ve miktarda toplanan verilerin hızla iletilememesi hâlinde bir anlamı yoktur. Sistemin başarılı bir şekilde çalışabilmesi için;

  • Güvenilir,
  • Maliyeti düşük,
  • Gerekli tüm fonksiyonlara sahip,
  • Her türlü ortamda çalışabilen bir iletişim sistemine sahip olmalıdır.

3.3. İletişim Sisteminin Elemanları

Çok basit bir kontrol sistemi bir Ana Kontrol Merkezi (AKM) ve bir Bilgi Toplama ve Denetim (BTD) biriminden oluşmaktadır. Bu basit sistemi bütünlemesi için AKM ve BTD’ nin birbiri ile haberleşmesi, dolayısıyla iletişim sistemi ile donatılması gerekir. İletişim sisteminin elemanlarışunlardır:

  • İletişim ortamı
  • Veri iletişim cihazı (Modem)
  • İletişimi sağlanan cihazlar (AKM, BTD)

Bunlar aşağıdaki Şekil 3.1' de şematik olarak gösterilmektedir.

web tabanlı veri iletimi

İletişim ortamları; gerilim hatları, kiralanmış hatlar, radyo frekansı, özel bir hat olabilir.

3.4. İletişim Mimarisi

İletişim mimarisi aşağıda belirtilen etkenlere göre belirlenmektedir:

  • Sistemde kullanılacak BTD’lerin sayısı
  • BTD’ye bağlı birimler ve bu birimlere ulaşım hızı
  • BTD’lerin yerleşimi
  • Elde bulunan haberleşme kolaylıkları
  • Ulaşılabilecek haberleşme teknikleri ve araçları

3.5. İletişim Ağı

Sistemin hız performansını etkileyen en önemli kısmı iletişim ağıdır. Kontrollü yapılan sistemlerin çeşitli otomasyon seviyelerinde birbirine bağlanan birimler arasındaki veri transferi ve güncelleştirilmesini içeren tüm işlemler iletişim ağları üzerinden yapılır. Bu sebeple uygulamalarda haberleşmenin önemi çok büyüktür. Dağıtılmış denetim sistemlerinde BTD’lerin birbirine bağlanması farklı biçimde olabilir. Sistemlerde kullanılan en genel ağ bağlantıları yıldız ve halka şeklinde gerçekleştirilir. Eğer halka bağlantı aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi açık olursa, bu durumda yaygın olarak kullanılan çok noktalı iletişim yolu şeklini alır.

web tabanlı veri iletimi

Diğer iletişim yol yapıları öbekli ve ağ türü yapılarıdır. Bu yapılardan her birinin çeşitli üstünlük ve mahzurları vardır. Sistemlerde hangi yapının kullanılacağı büyük oranda denetlenecek sürece bağlıdır.

Açık halka veya çok noktalı yapı, dağıtılmış kontrol sistemlerinde ilk kullanılan yapı olup içlerinde en basiti ve en ucuzudur. Güvenilirliği oldukça yüksektir. Çünkü ana iletişim sistemi dışındaki herhangi başka bir öğedeki arıza iletişim yoluna bağlı diğer öğelerin çalışmasını etkilemez. Buna karşın iletişim yolundaki bir kopukluk bir grup öğenin devre dışı kalmasına sebep olabilir. Bundan da kötüsü iletişim yolundaki bir kısa devre iletişimin tamamen kesilmesine sebep olur.

Halka yapı iletişim yazılımı ve donanımı açısından en karmaşık olanıdır. Çünkü halkaya bağlı bir elemana ulaşılabilmesi için özel bazı yan birimler kullanılması ve yazılımda özel önlemler alınması gerekir. Buna karşın iyi tasarlanmışsa güvenirliliği en yüksek olanıdır. Eğer iletişim yolunda bir kopukluk olursa dizgi bir açık halkaya dönüşür ve iletişim öbür yönden gerçekleştirilebilir.

Yıldız tür yapıda ana iletişim sisteminde oluşabilecek bir arıza iletişimin tamamen durmasına sebep olur. Diğer bir sakıncası büyük bir süreçte gerektireceği kablo miktarıdır. Bu sebeple ancak dağıtılmış kontrol sistem öğelerinin ana iletim sistemine yakın olduğu durumlarda kullanılabilir. Yapının böyle oluşturulabildiği durumlarda seri iletişim yerine paralel iletişim kullanılabileceğinden iletişim hızı çok yükseltilebilir.

En esnek yapı öbekli ve çok noktalı yapının karışımı olan yapıdır. Bu yapı diğerlerine göre bazı üstünlüklere sahiptir. Bu yapıda her öbek diğer öbeklerden bağımsız hatta tek başına çalışabilir. Bu da büyük bir sistemde trafik tıkanmalarının olmasını önler. Fakat gerektirdiği elektronik devre sayısının çok fazla olması sebebi ile bütün yapılar içerisinde en hacimli ve en pahalı olanıdır.

web tabanlı veri iletimi

Ağ türü yapı iletişim yolu olarak çeşitli seçenekler sunması dolayısıyla güvenilirliği çok yüksek olan bir yapı türüdür. Buna karşın çok pahalı ve karmaşık olması sebebi ile

web tabanlı veri iletimi

3.6. BağlantıTürleri

Bağlantı türleri, fiziksel bağlantı biçimine ağ bileşenlerinin coğrafi konumuna göre yerel (LAN) ve geniş alan ağları (WAN) olarak sınıflandırılırlar.

  • LAN: Bu ağlar küçük boyutludur. Şayet sistemin, ana terminal ile yerel terminal birimleri küçük bir alan içerisinde kuruluyorsa bu durumda iletişim bağlantısı yerel alan ağı şeklini alır.
  • WAN: Yerel alan ağı bir fabrika ortamı ile sınırlıdır. Hâlbuki WAN birbirinden çok uzak olan sistemleri birbirine bağlar. Birimler birbirinden coğrafi olarak uzak mesafelerde bulunuyorsa bu durumda iletişim bağlantısı bu ağ türüne dönüşür.

LAN ve WAN, kontrol sisteminde geniş bir alana yayılmış birden fazla operatör istasyonunun birbirine bağlanması ve işletmeye ait tüm verilerin transfer edilmesi için kullanılır. Bu ağlar sayesinde her terminal ünitesine sistemin kaynakları açık hâle getirilmektedir. Kontrol sisteminde herhangi bir terminal birimi başka bir bilgisayarın yazıcısından çıkış alabilir ve herhangi bir birimin bilgisayarı diğer birimdeki bilgisayarın ana belleğinde mevcut olan bir dosyayı bulup kopyalama işlemini gerçekleştirir.

3.7. İletişim Teknikleri

3.7.1. Uzak Mesafe İletişimi

Kontrol Merkezi ile kontrol edilen cihaz arasındaki mesafenin telle kontrolü uygun ve pratik olmayan iletişimdir. İşte böyle uzak mesafeler arasındaki iletişim seri olarak sağlanır. Bu noktadan hareketle AKM ve BTD arasında gidip gelen tüm veriler seri olarak iletilir. Bunun anlamı iletişim kanalına ikilik karakterlerinin bir katarı gönderildikten sonra ancak diğer bir katar gönderilebilir. Seri iletişimin karşıtı paralel iletişimdir. Paralel iletişim bilgisayarların kendi içlerinde ve yazıcılarla olan iletişiminde kullanılır.

İletişimde kullanılan tüm veriler ikilik düzendedir. Analog olarak ölçülen tüm değerler dijital değerlere dönüştürülür. Bu işlem Analog/Dijital dönüştürücüler vasıtası ile yapılır.

3.7.2. Modülasyon

Bir verinin uzak bir noktaya doğru olarak aktarılması için, bir çevrime (modülasyon) ihtiyacı vardır. Aynışekilde çevrime uğramış verinin alıcı tarafından yorumlanıp tekrar gerçek durumuna, anlaşılması için, dönüştürülmesi (demodülasyon) gerekir. Modüle edilen veriler iletişim kanalına verilerek alıcı tarafa iletilir.

Veri iletişiminde üç farklı kanal kullanılır. Bunlar;

  • Simplex Kanal,
  • Half Dublex Kanal
  • Full Dublex Kanal’dır.

Simplex Kanal: Bilginin tek yönde iletilebildiği kanaldır. Half Dublex Kanal: Bilginin her iki yönde iletilebildiği kanaldır. Fakat haberleşme kanalını bir anda yalnız bir taraf kullanabilmektedir. Full Dublex Kanal: Bilgi her iki yönde iletilirken, kanal üzerinde aynı anda birden fazla veri iletişimi sağlanabilmektedir.

3.7.3. Çoklama (Multiplexing)

Ekonomik olması birçok verinin bir haberleşme kanalını kullanarak iletimini gündeme getirmiştir. Tek bir kanaldan birçok veri çoklanarak gönderilebilir. Çoklama işlemi iki şekilde yapılabilir. Bunlar;

  • Frekans Bölüşümlü Çoklama
  • Zaman Bölüşümlü Çoklama

3.7.4. Veri İletişimi

Veri iletişimi, iletim kanalları ile iki şekilde yapılır.

  • Asenkron (eş-zamansız) Veri İletişimi
  • Senkron (eş-zamanlı) Veri İletişimi

Bu iletişim tipleri için kanallarda senkron ve asenkron olmak üzere iki tip de modem kullanılması gerekmektedir.

AKM ile BTD arasında veri iletişiminin zaman bölüşümlü çoklama ile yapılması, seri dijital mesajların kullanılmasını gerektirmektedir. Bu mesajlar verimli, esnek ve güvenli olmalı ve kolaylıkla yazılım ve donanımla da kullanılabilmelidir.

Mesajın verimliliği: Alınan veri bitlerinin gönderilen veri bitlerine eşit olmasını ifade etmektedir. Mesaj esnekliği: Farklı miktar ve tipte veri iletiminin sağlanması anlamına gelmektedir. Mesaj güvenilirliği: Gürültülü iletişim kanallarından kaynaklanan verideki bozulmaların algılanabilmesi ve filtrelenebilmesini belirtmektedir. Mesajın kolay kullanılabilirliği: Donanım ve yazılıma yük getirmemesini anlatmaktadır.

Veri iletişimi için iletişim kanallarında kullanılan mesajlar üç ana parçadan oluşur:

  • Mesaj Kurulumu
  • Veri (enformasyon)
  • Mesaj Sonu

Bu yapı aynı zamanda iletişim protokollerinin de temel yapısıdır.

Mesaj Kurulumu: Alıcı ve vericinin zaman ayarlaması (senkronizasyonu) için gerekli işaretleri taşımaktadır. Veri: Alıcıya iletilecek kodlanmış durumdaki bilgi veya veriyi taşır. Mesaj Sonu: Mesaj doğruluğunun kontrolü ve mesaj sonu ile ilgili bilgiyi içerir.

Birkaç bit’ten oluşan doğruluk kontrol bölümü, veri üzerinde işlem yapılması ile vericide elde edilir. Alıcı kendisine ulaşan veri üzerinde aynı işlemi yapar. Bunu kontrol bit’leri ile karşılaştırır. Aynı ise veri doğru olarak ulaşmış demektir.

3.8. Veri Tipleri ve Veri Transferi

AKM ile BTD’ler arasında veri aktarımında üç tip veri kullanılır.

  • Geçerli veri: Bir cihazın veya işlemin o andaki durumu ile ilgili veridir.
  • Kayıtlı veri: Belli bir zamanda BTD’de saklanan bilgidir.
    • Durum değişikliğinden sonraki veri: Bir işlem veya cihazın durumu, bir önceki kaydedilmiş durumuna göre değişiklik göstermişse bu veri olarak aktarılır.
    • AKM’den BTD’ye veri aktarımının amacı;
  • Cihaz denetimi,
  • Ayarlanacak kurma noktalarının denetimi,
  • Büyük miktarda veri iletimidir.

BTD’den AKM’ye veri aktarımının amacı ise; Kontrol merkezinin istediği yukarıda belirtilen veri tiplerini hatasız bir şekilde aktarmaktır.

AKM’den BTD’ye veri aktarımı için istek mesajı gelmektedir. Bu mesaj iki bölüm içerir:

  • İşlev kodu: BTD tarafından iletilecek verinin tipi belirlenir.
  • Veri tanımı: Kontrol merkezinin istediği tip ve miktardaki veriyi tanımlar.

3.9. Veri veya Mesaj Güvenliği

İletişimde, gürültüden kaynaklanan yanlış veri ve kontrol işlemlerinden korunmak gereklidir. İletişim güvenliği her mesaja bir kontrol kodu eklenerek elde edilir. Kontrol kodları gönderilen mesaj üzerinde birtakım işlemler yapılarak elde edilir.

Güvenlik kod formatları aşağıdaki şekillerde olabilir;

  • Simple Parity Check
  • Checksum
  • Out 5
  • BCD
  • CRC

3.10. Özel Fonksiyonlar

  • Loop-Back: İletişim kanalını test etmek için kullanılır. Kontrol merkezinden BTD’ye giden mesaj hemen geriye yollanır. Bu BTD içinde sağlanabileceği gibi dışarıdan bir modem veya loop-back aracılığıyla sağlanabilir.
  • Anti Streaming: Bu fonksiyon son veri iletiminden sonra BTD’yi iletişim kanalından, otomatik olarak ayırmak için kullanılır.

3.11. İletişim Protokolleri

Sistem içerisinde iletişim yoluna dağıtılmış kontrol sistem öğelerinin uzak terminal birimlerinin birbirleri arasında haberleşebilmeleri için en önemli unsurlardan birisi de iletişim protokolüdür.

Veri iletişimi protokolleri, kontrol merkezleri arası, kontrol merkezi ile BTD’ler arası veya sadece BTD’ler arası yapılan iletişimin binary veri veya mesaj yapısını belirleyen kurallar setidir. Bilindiği gibi Merkezi Bilgi Toplama Ünitesi (MTU) ve BTD arasında iletilecek veriler binary sayı serileri ile oluşturulmaktadır. Protokoller bir ve sıfırdan oluşan uzun mesaj serileri oluşturmak için şifre sağlamaktadır .

İletişimde farklı protokoller kullanılabilir. Kullanılacak birden fazla port sayesinde kontrol merkezinin birden fazla BTD’yle, BTD’lerın de birden fazla kontrol merkezi ile haberleşmesi mümkündür. Ayrıca bu portların aynı iletişim protokolünü kullanmasışart değildir. İki portta, iki farklı iletişim protokolü kullanılabilir. Bu bize değişik protokoller kullanan bilgisayarlar ile haberleşme imkânı sağlar. Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta, birbiri ile iletişim kuracak bir MTU ile BTD arasında aynı protokolün kullanılmasının zorunluluk olmasıdır.

Bugün IEC standart organizasyonu tarafından hazırlanmış uluslararası iletişim protokolleri kullanılmaya başlanmıştır. IEC iletişim protokollerinden IEC 870.6 numaralı protokol, kontrol merkezleri arası iletişimi düzenlemekte IEC 870.5 numaralı iletişim protokolü ise kontrol merkezleri ile BTD arasındaki iletişimi düzenlemektedir.

Protokol, sistemin en güvenilir olması gereken kısımdır. Eğer protokol iyi tasarlanmamışsa iletişim yolu ne kadar esnek ve hızlı olursa olsun bir trafik tıkanıklığının olması ihtimali çok yüksek olur. Özellikle tehlike anlarında uzak terminallerden gelen verileri uyarı mesajları iletişim yolunu tıkayabilir.

3.12. OSI Referans Modeli

Ağ iletişiminde standart oluşması amacıyla International Standart Organization tarafından Open System Interconnection (OSI) modeli ideal ağ yapısı için model olmak üzere geliştirilmiştir. Model ağları yedi katmanda incelenmektedir.

3.13. MAC Protokolleri

Birçok MAC protokolü aynı sınıfa ait protokollerle benzer davranış gösteren kategorilerde düzenlenir.

Selection (Seçim): Birinci/ikinci gibi öncelik kontrolünün olduğu hatlarda en genel kullanılan metottur. Bu teknikte hat üzerindeki terminallerden biri ana terminal olur. Bu terminal hat üzerindeki diğer terminallere mesaj gönderme ve mesaj almadan sorumludur.

Reservation (Saklama): Sürekli trafiğin söz konusu olduğu durumlarda bu teknik kullanılır. Bu teknikte zaman belli aralıklara bölünür. Gönderimde bulunmak isteyen terminal birimi ilerdeki zaman parçalarını belli bir süre için rezerve eder.

Contention (Çekişme): Bu teknikte sıranın kimde olduğunu anlamak için bir denetim gerekmez. Bütün terminaller zaman almak için çekişmeye girerler. En önemli avantajı gerçekleştirmelerin kolay olmasıdır. Hafif ve orta düzeyde trafik için etkinlerdir. Bununla beraber ağır yük altında performans düşüklüğü gösterir.

  • Polling Protokolü: Bu protokol, soru cevap şeklindedir. Kontrol merkezi hat üzerindeki ilk terminali yoklar (polling). Eğer gönderilecek bir bilgi varsa, terminal mesaj gönderir. Kontrol merkezi, hat üzerindeki tüm terminaller bağlanana kadar ikinci ve diğer terminalleri yoklamaya devam eder. Bu protokol performans, terminallerin sayısı, iletim hızı, gidip gelme, gecikmesi gibi birçok parametre ile belirlenir. Bundan dolayı kontrol merkezinden her bir terminale sürekli sormada varsayılan zaman kaybından dolayı polling protokolünün verimi oldukça düşer.
  • Token Ring Protokolü: Paket anahtarlama yöntemi kullanılır. Jeton (token) adı verilen 24 bit’lik bir bilgi ağ üzerinde dolaştırılır. Jetonu ele geçiren terminal, bunu yoldan çekip yola bilgisini bırakır. Göndereceği veri bittiğinde jetonu yola yeniden koyar. Ağ üzerinde tek bir jeton gezdiği için aynı anda iki terminal birden iletime geçemez. Tekrar veri göndermek isterse jetonu ele geçirene kadar bekler. İletim yapamayan terminal gelen bilgi olduğu gibi bir sonraki terminale aktarır. Bu protokol, iletişim teknolojisinin halka biçiminde olduğu durumlarda kullanılır. Olumlu yanı, yoğun trafikte bile verimi yüksektir. Olumsuz yanı ise, veri aktarımı gereksinimi duyan terminal, jetonu ele geçirene kadar bekler.
  • CSMA/CD Protokolü (Carrier Sense Multiply Access/Collision Detect): Bir çeşit medya erişim kontrol mekanizmasıdır. İletişim hattına nasıl bilgi paketinin yerleştirileceğini belirler. Bir BTD, ağ hattına bilgisini bırakmadan önce başka bir BTD’nin ağa bilgi bırakıp bırakmadığını anlamak amacıyla hattı dinler. Hattın boş olduğuna karar verince bilgisini bırakır ve başka bir BTD, bu sırada hatta bilgi bırakıp bırakmadığından emin olmak için dinlemeyi sürdürür. Diğer bir BTD, hattın boş olduğunu sanarak o da hatta bilgi bırakırsa çarpışma (collision) olur. BTD, iletimini keser ve iletmeyi deneyene kadar rastgele

periyodunda bekler. Bu protokolde kontrol merkezinden sürekli sorgulama için kanal kullanılmaz. Bundan dolayı verim %80-90 arasındadır. İki dezavantajı vardır: Birincisi, gönderme işlemine mesajın gönderme gecikmesini kontrolsüz yapan rastgele bir işlem dahildir. Bu yolla belli bir mesajın varma zamanını belirlemek mümkün değildir. Kontrolsüz gecikme, protokole cevap verme zamanının kesin olması gereken gerçek zaman sistemlerinde kullanımı zayıflatır. İkinci zorluğu bir çalışma izleme tekniğine sahip olması gerekir. Genellikle bu çok zor olmaksızın belli fiziksel araçlarla uygulamaya konulabilir. Bu tekniklerin radyo kanallarında ya da iletim sistemlerinde kullanımı kısmen alınan işaretlerin farklışiddet ve ses seviyesine bağlı olarak güçlüklere sebep olur. Bundan dolayı bu tip fiziksel araçlar kullanıldığında kontrol sistemlerinde en önemli durum olan aynı sınıf içinde CSMA’sı olmayan başka bir protokol kullanılmalıdır. Bu protokol her zaman bir çarpışma olduğunu, kanal tüm iletim zamanı süresince boşuna harcanıldığını ve sadece çarpışma zamanı sezmesi olmadığını belirtmektedir. Bu da CSMA/CD’nin kullanımını oldukça düşürür.

3.14. Token Bus Protokolü

Polling protokolü gibi MAC protokolleri sınıfına ait seçim tekniklerini kullandığı için aynı temel esasa sahiptir. Bu, çarpışmanın olmadığı anlamına gelir. Bu protokolde düğümler kontrol merkezinden başlayan bir sırada düzenlenir. Tüm BTD’lerden geçer, sonra kontrol merkezine geri döner. Periyot, kontrol merkezinden herhangi bir BTD’ye mesaj iletimi ile başlar. Bu mesaj bir işaret olarak iş görür ve periyodun ilk BTD’si tarafından alındıktan sonra, kontrol merkezine ya da herhangi bir BTD’ye bir mesaj gönderilir. Bu ikinci mesaj, periyottaki BTD tarafından alındıktan sonra yeni bir işaret olarak iş görür ve iletim görevine başlar. Bu işlem, kontrol merkezine tekrar erişene kadar devam eder. Görüldüğü gibi, bu protokol, cevabın bir sonraki terminalde soru olarak kullanıldığı polling protokolünden farklı değildir. Bu protokol tarafından sunulan performans kontrol merkezinden sorma işlemi elimine edildiğinden dolayı polling protokolünden daha verimlidir. Bu verimlilik yaklaşık %80-90 civarındadır. Token Bus protokolü sabit şartlarda çok iyi çalışır, fakat normal olmayan durumlarda ciddi problemler çıkarır. Mesajdaki hata, BTD’deki bozukluk ya da periyoda yeni BTD dahil olması, protokolün normal çalışma dinamizmini keser. Bu anormal durumu çözmek için bazı prosedürlere gereksinim vardır. Genellikle bu işlemler çekişme (contension) tekniklerine uygulanır. Bununla beraber bu dağılmış durumlar sadece ara sıra üretildiği için aşırı çalışmaya etki yapmaz. Sonuç olarak sabit durumlar için mesaj geçme ve normal olmayan durumlar için de çekişme teknikleri gibi çift tekniğe gereksinim duyulduğunda Token Bus protokolünün kullanım esnekliğini sınırlar.

3.15. Bir İletişim Protokolünden Beklenenler

Genel olarak kabul edilmiş protokoller kullanarak maliyetin azaltılması kontrol sisteminin kurulmasını kolaylaştırır.

  • İletişim ortamından bağımsız olmalıdır. Elde bulunan ortamlarda çalışabilmelidir.
  • Yüksek düzey fonksiyonları karşılayabilmeli, konfigürasyonu değişken mesajları ve yüksek hızdaki iletişimi sağlayabilmelidir.
  • Firma bağımlı olmamalıdır.
  • Tanınmış temel standartları içermelidir.
  • ISO-OSI standartlarına uygun olmalıdır.
  • Asenkron bayt tabanlı olmalıdır.
  • Geniş olarak veri nesnelerini desteklemelidir.
  • Hatasız veri iletimi için kodlama tekniklerini içermelidir.
  • Veri gönderirken, azami hız ve kodlama sağlanmalıdır.
  • Geniş adresleme yeteneği olmalıdır.
  • Farklı alarm düzeyleri tanımlanabilmelidir.
  • Sisteme ait kurulumlar aşağı ve yukarı gönderilebilmelidir.
  • Tam tanımlı ve detaylı bilgi verilebilmelidir.
  • Sistem test edilebilmelidir.

Yukarıda açıklanan şartları sağlayan protokoller, tüm çabaların yeni teknolojilerdeki geliştirmeye yöneltilmesini, yeni teknolojilere hızlı uyum sağlanabilmesini ve satış maliyetlerinin azalmasını sağlayacaktır.

3.16. Katmanlı ve Katmansız Protokoller

Katmansız protokoller, noktadan noktaya veya noktadan birkaç noktaya iletişimde kullanılmaya uygundur. Ayrıca özel bir ortam için geliştirilmişlerdir, hata tespiti yoktur, tüm fonksiyonlar tek bir yazılım ve donanımla yapılmaya çalışılmıştır. Bunlar bir iletişim protokolü için mahzurdur.

Katmanlı protokoller yukarıda belirtilen mahzurları gidermektedir. Katmanlı protokollerde uygulama yazılımlarına teknik sınırlama ya da iletişim ağından dolayı sınırlamalar gelmez. Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) açık sistemler bağlantısını (Open System Interconnection) geliştirmiştir.

Açık sistem bağlantı modeli 7 katmanlı protokolden oluşmaktadır.

3.16.1. OSI-7 Katmanlı Protokol

Günümüzde, iletim ağları, ISO tarafından geliştirilen yedi katmanlı protokol (OSI-Open System Interconnection) standardına uyum sağlandırılmaya çalışılmaktadır. Bu katmanlar;

  • Fiziksel Katman: Hatasız bir iletişimden sorumludur.
  • Veri Bağlantı Katmanı: Veri bloklarının hatasız bir şekilde bir üst seviyeye çıkarılmasını sağlar.
  • Ağ Katmanı: Veri paketlerinin kaynaktan alıcıya doğru rota üzerinden gönderilmesini sağlar.
  • İletişim Katmanı: Veri paketlerinin düzgün sırada bir üst katmana geçirilmesinden sorumludur.
  • Bağlantı Katmanı: Kullanıcılar arası bağlantının kurulmasından, kontrol ve yönetiminden sorumludur.
  • Sunuş Katmanı: Verilerin standart bir formatta sunulmasını sağlar.
  • Uygulama Katmanı: Kullanıcının uygulama yazılımı ile haberleşme ağı arasındaki birimdir.

Bu model, protokoller arasındaki uyumluluğunu ve farklı ağlar arasındaki geçişi kolaylıkla sağlar. Bu yüzden birçok kullanıcı ISO/ISO modelini kullanmak istemektedir. Oldukça yaygın olarak kullanılan TCP/IP (Internet) protokolü OSI standartlarına uymamaktadır, fakat bir standart hâline gelmiştir. İletişim ağ teknolojisi günümüzde hızla gelişmektedir. Örneğin yerel iletişim ağlarının (LAN) hızları 10 Mbit/s’den 100 Mbit/s’ye yükseltilmiştir. Bunun yanında FDDI (Fiber Distrubted Data Interface), ISDN (Integrated Services Digital Network), ATM (Asyncronous Transfer Mode) gibi iletişim ağları da oluşmaya başlamıştır.

3.17. Modemler

Sayısal verinin analog iletişim ortamına aktarılmasında görevlidir. Aktarımı yapmadan önce modüle eder. Alıcı kısımda ters işlem yapılır.

Modülasyon, yapılış yöntemine göre 3 çeşittir:

  • Genlik modülasyonu
  • Frekans modülasyonu
    • Faz modülasyonu
    • Modemler iki çeşittir:
  • Asenkron modem: Aynı anda veri alış verişi gerçekleştiremezler. Asenkron modemler iletici tarafında modüle edilen yaklaşık olarak aynı orandaki veriyi alıcının demodüle etmesi için her veri sonunda ayrı zaman kaynakları kullanır. Mesajı küçük bloklara ya da karakterlere bölmeyle her bir veri mesajı sık sık senkronize edilir. Bu, hızlı senkronizasyonun istendiği yerlerde, kısa mesajlar için avantajdır. Düşük senkronizasyon sebebi ile verim yüksektir.
  • Senkron modem: Aynı anda veri alımı ve gönderimi yapabilir. Alıcının iletici ile tam senkron olması için veri akışı ile beraber bir senkronize saat işareti iletir. Bu teknik senkronizasyonla problemsiz olarak çok uzun mesajları ve yüksek veri oranları iletimine izin verir. Senkronizasyonu kurmak uzun bir zaman periyodu gerektirir. Dataya olan bu ek yükten dolayı kısa mesajlar için dezavantajdır.
TÜM DERS NOTLARI İÇİN TIKLAYIN
YORUMLAR

YORUM YAZ
Yorum yazabilmek için sağ üstten giriş yapmanız gerekir.
  Üye değilseniz,üye olmak için
 TIKLAYIN.
Lütfen sorularınızı yukarıdaki SORUSOR sekmesinden sorunuz
Buradan sorularınıza admin tarafından CEVAP VERİLMEYECEKTİR.
Max. 1000 karakter.
Sinavlara hazirlik