BUTUNSiNAVLAR.COM
        Giriş     Üye OL
Sizden gelen bazı sorular ve aramalar; Pnomatik devre tasarımı, Pnomatik devre tasarımı yapmak, Pnomatik devreler, Pnomatik devreler Kontrol Teknikleri, Pnomatik devre çeşitleri, hıza basınca bağlı kontrol, pnömatik silindir şeması, pnömatik sıralama valfler, pnömatik semboller, pnömatik basınç hız hesabı, pnömatik sistem, pnömatik valf sembolleri, pnomatik bağlantılar nasıl yapılır, asansörde pnömatik parçalar nelerdir, pnömatik devre çizimi, makina pnömatik proje çizimi, tek etkili silindir denetimi, hidrolik sistemlerinin tasarımını yapmak, pnomatik ders notları, pnömatik valf nasıl çalışır, hidrolik pnömatik devre örnekleri, sınır anahtarı, pnömatik silindirlerin direkt kumandası nedir, pnomatik vana nasıl çalışır, pnömatik pano genel özellikler, makaralı valf nedir nasıl çalışır, dolaylı kontrol nedir, pnömatık nedir niçin ve nerelerde kullanılır, pnömatik zaman rölesi devreleri, tek etkili silindir ileri ve dönüş hız ayarı, mafsal makaralı valf hakkında bilgi, selenoid bobinli manyetik motor

Pnomatik devre tasarımı

PNOMATİK DEVRE TASARIMI YAPMAK

2.1. Kontrol Teknikleri ve Çeşitlerinin İncelenmesi

2.1.1. Konuma Bağlı Kontrol

• Tek Etkili Bir Silindirin Denetimi

pnomatik devre tasarımı

Bu denetim işlevi için 3 yollu bir valf silindirin geri dönüşünde piston tarafındaki havayı tahliye etmek için kullanılır.

• Çift Etkili Bir Silindirin Denetimi

pnomatik devre tasarımı

Burada 4 yollu veya 5 yollu bir valf kullanılabilir. 5 yollu valf kullanıldığında ileri ve geri hareketteki egzost havalarını ayrı ayrı tahliye etmek mümkündür (Hız ayarı).

• Tek Etkili Silindirin İndirekt (Dolaylı) Denetimi

pnomatik devre tasarımı

Şekildeki devre özellikle büyük çaplı ve uzun stroklu silindirlerin kontrolü için avantaj sağlar.

1.1 valfi indirekt olarak 1.2 valfi tarafından kumanda edildiği için 1.1 valfi silindirin kapasitesinde seçilir, sinyal elemanı 1.2 ise küçük boyutlu seçilebilir. Yön valfi ile sinyal elemanı arasındaki bağlantı küçük çaplı bir boru ile yapılır. Sonuçta sinyal elemanının fiziksel boyutunun küçük olması ve anahtarlama zamanının azalması avantajı elde edilir.

• Çift Etkili Bir Silindirin İndirekt (Dolaylı) Kontrolü

Bu devrede doğrudan denetim olasılığı yoktur. Aslında 1.2 ve 1.3 valfleri silindire bağlandığında pistonun ileri ve geri hareketini sağlayabilirler. Fakat, strok sonlarında hava tahliye edildiği için piston sabit kalmayabilir. Bu nedenle bir silindirin doğrudan ve dolaylı

pnomatik devre tasarımı

Doğrudan denetim eğer silindirin hacmi çok büyük değil ve işlem tek sinyal elemanı ile denetlenebilirse kullanılır. Dolaylı denetim impuls kontrolü olarak da bilinir. Kullanılan denetim elemanı, uyarı hatlarına basınç uygulandığında konumunu değiştirir. Valfin konumunu değiştirmek için bir impuls yeterlidir. Sürtünme kuvvetinin yardımıyla valf bu yeni konumunu korur. Bu tip bir valf impuls valf olarak da bilinir. (Bellek karakteristiği olan valf)

• Makaralı Valf Kullanarak Çift Etkili Bir Silindirin Sürekli Gidiş Gelişi

pnomatik devre tasarımı

Geri konumda 1.4’e basıldığında ileri hareket için bir sinyal sağlanır. Hareketin durdurulması için 1.4’ün havasının kesilmesi gerekir.

ÖZET

Yön denetim valflerinin uygulama ve kullanış alanları;

İki yol işlevi: Sadece açma kapama problemleri için

Üç yol işlevi: Tek etkili silindirlerin denetimi, basınç uygulayarak konumu değiştirilen valflerin denetimi, ayrıca genel bir işlemi başlatmak için bir sinyal verilip sonra bunun aynı valften tahliye edilmesi gereken herhangi bir yerde kullanılabilir.

Dört yol işlevi: Çift etkili silindirlerin denetiminde ve sinyal bağlantı valfi olarak kullanılabilir.

Beş yol işlevi: 4 yol işlevinde olduğu gibidir. Fakat 2 tahliye hattı mevcuttur. (her bir çalışma hattı için bir tahliye) Bu tahliye hatları bağımsız olarak da kullanılabilir. (hız ayarı)

Doğrudan denetim: Denetim için tek sinyalin yeterli olduğu ve büyük hacimli silindirlerin denetimi söz konusu olduğunda kullanılır.

Dolaylı Denetim: Birçok sinyalin olduğu ve denetim elemanları ile sinyal elemanlarının birleştirilemediği yerlerde kullanılır.

İmpuls Denetim: Pnomatikte impuls valf olarak kullanılan elemanlar düşük maliyeti ve değeri yüksek denetim elemanları olarak kabul edilir.

Muhafaza Eden Kontrol: Sistemde belirli görevler yüklendiğinde (emniyet, belirli normal konumlar vs.) kullanılır. İmpuls denetim ile karşılaştırıldığında pahalıdır.

2.1.2. Hıza Bağlı Kontrol

• Hız Azaltma

Kısma valfleri kullanılarak gerçekleştirilir. Hareketin bir yönünde hız ayarı istenirse kısma valfine paralel olarak bir cek valf bağlanır. Eleman tipine bağlı olarak incelenebilecek 3 olasılık vardır:

pnomatik devre tasarımı

• Strok Boyunca Sabit Ayarlanabilir Kısma

pnomatik devre tasarımı

• Strok Boyunca Sürekli Ayarlanabilir Kısma

pnomatik devre tasarımı

Kısma valflerinin yerleştirilmesine bağlı olarak iki hız ayar yöntemi vardır.

?
Giriş havasının kısılması
?
Tahliye havasının kısılması

• Hız Arttırma

Hız, bir çabuk egzost valfi kullanılarak arttırılabilir. Eğer sadece bu yeterli değilse valflerin boyutları, bağlantı hatlarının değiştirilmesi gibi diğer yöntemler uygulanmalıdır.

• Tek Etkili Silindirde Hız Ayarı

Tek etkili bir silindirde ilerleme hız sadece giriş havası kısılarak değiştirilebilir. İlerleme anında tahliye olmadığı için çabuk tahliye valfi kullanılarak hız arttırmak imkânsızdır.

pnomatik devre tasarımıpnomatik devre tasarımı

• Dönüş

Dönüş hızı ancak tahliye havasının kısılması ile sağlanır.

pnomatik devre tasarımı

Şeki 2.8: Tek etkili silindirde hava kısılması

Geri dönüş hızının arttırılması için çabuk tahliye valfinin kulanışı yukarıdaki şekilde gösterilmiştir.

• İlerleme ve Dönüş

İlerleme ve dönüş hızları ayrı ayrı ayarlanabilir.

pnomatik devre tasarımı

• Çift Etkili Silindirde Hız Ayarı

Çift etkili silindirlerde ileri ve geri harekette giriş ve çıkış havasının kısılması mümkündür. Aynı zamanda kat edilen yola bağlı olarak her iki yönde de makaralı hız ayar valfi kullanılarak hız ayarı yapmak mümkündür. Birer çabuk tahliye valfi her iki yönde de hız arttırabilir.

pnomatik devre tasarımıpnomatik devre tasarımı

İlerleme ve geri dönüşte tahliye havasının kısılması ayrı ayrı ayarlanabilir.

2.1.3. Basınca Bağlı Kontrol

Sıralama valfi belirli işlem ve faktörleri kontrol etme amacıyla kullanılmak için geliştirilmiştir. Tasarım özellikleri ve egzost bulunmaması nedeniyle pratikte yön denetim valfi ile birlikte kullanılır.

Aşağıdaki şekilde sıralama valfi 1.3 çalışma basıncından bir parça büyük bir değere ayarlanmalıdır. Maksimum basınç, piston silindir içinde hareketsiz kaldığında oluşacaktır. Böylece silindir strokunu tamamladığında basınç oluşacak ve sıralama valfi bir sinyal verecektir. Strok sonuna ulaşıldığından emin olmak için 1.5 Nu’lu makaralı sınır anahtarı kullanılır. Eğer sınır anahtarı kullanılmazsa silindir strokunun ara bir yerinde bir yükle karşılaştığında geri dönecektir.

pnomatik devre tasarımı

2.1.4. Zamana Bağlı Kontrol

Pnomatik zaman röleleri (elemanları) bir yön valfi, bir kısma valfi ve bir tüp yardımı ile kolayca oluşturulabilir. Tüm bu elemanlar tek tek bağlanarak zaman rölesi oluşturulabildiği gibi bu tümleşik bir valfle de olabilir. Zaman rölesinin simgesi, kullanılan elemanların simgeleri birleştirilerek oluşturulur.

• Zaman Gecikmeli Başlama Davranışı

Pnomatik zaman rölesinin çalışmasını yer değiştirme zaman diyagramında inceleyebiliriz. Diyagramda giriş (e) ve çıkış (a) sinyalleri için birer satır çizilir. Satırın alt çizgisi sinyal yok (0), üst çizgisi sinyal var (1) anlamındadır. Giriş sinyali e verildikten bir süre sonra a’dan bir çıkış elde edilir.

pnomatik devre tasarımı

Zaman rölesinde kullanılan yön valfi normalde açık olursa; e sinyali verildikten ?t süre sonra a sinyali 0 olur. E sinyali kesildiğinde a’dan tekrar çıkış alınır.

• Zaman Gecikmeli Geri Dönüş

Bukez kısma valfinden cek valfin yönü değiştirilmiştir. Böylece gecikme, başlamada değil bırakmadadır.

pnomatik devre tasarımı

2.2. Pnomatik Devre Çizim Bilgisi

2.2.1. Pnomatik Sistemlerde Kullanılan Semboller

Pnomatik kumanda devreleri sinyal elemanı, kumanda elemanı ve çalışma elemanından meydana gelir. Sinyal ve kumanda elemanı çalışma elemanının hareketini denetler. Pnomatik uygulamalarda bunlara valf denir. Valfler için aşağıdaki uluslararası tanım kullanılır. Valf, bir hidrolik pompadan veya basınçlı tanktan gelen akışkanın basıncını, akış miktarını, yönünü ve start stop şartlarını denetleyen elemandır.

Gördükleri işe göre valfler üç grupta toplanır:

  • Yön Kontrol Valfleri
  • Akış Kontrol Valfleri
  • Basınç Kontrol Valfleri

Valflerin simge olarak gösterilmesinde kareler kullanılır. Kareler valfin konstrüksiyonu hakkında değil işlevi hakkında bilgi verir.

Tablo 2.1: Sembol tablosu
 
Valfin her konumu bir kare ile gösterilir.  
Semboldeki kare sayısı konum sayısını verir.  
Karelere dışarıdan yapılan bağlantı sayısı yol sayısını belirler. Bunun için karelerden bir tanesindeki yol sayısına bakmak yeterlidir.  
Karelerin içindeki bağlantı ve oklar o konumda valfin yollarının birbiri ile irtibatını gösterir. B A P R
Bağlantılar normal konumu temsil eden kareye yapılır.  
Valfin normal konumu dışarıdan bir etki ile değiştirilebilir. Bu dış etki var olduğu sürece valf bu etkinin sağladığı konumunu muhafaza eder. Eğer bu dış etki ilk anda mevcut ise bağlantılar bu etkinin sağladığı konuma yapılır.  
Eğer egzoz işlemi valf üzerinden yapılıyorsa içi boş bir üçgen valf sembolünün altına konur. pnomatik devre tasarımı
Eğer egzoz işlemi bir boru veya hortumla uzakta yapılıyorsa bir çizgi bir üçgen ile belirtilir. pnomatik devre tasarımı
Valf üzerindeki Çalışma hatları A,B,C
Valf üzerindeki Basınç Hattı P
Valf üzerindeki Egzoz hattı R,S,T
Valf üzerindeki Uyarı hattı X,Y,Z ile gösterilir.

Not: Valfin sembolü belli ise okumak için önce “yol” sayısı daha sonra “konum” sayısı yazılır ve okunur. (5’e 2 veya 6’ya 3 gibi)

2.2.2. Pnomatik Devre Çizimlerinde Elemanların Numaralandırılması

Sıklıkla karşılaşılan iki adlandırma şekli mevcuttur.

  • Rakam kullanarak adlandırma,
  • Harf kullanarak adlandırma
  • Rakam Kullanarak Adlandırma

Rakamlarla adlandırmanın birkaç yolu vardır. Sıklıkla kullanılan iki sistem

• Seri Numaralama

Bu sistem, karmaşık kontrol ve özellikle çalışma söz konusu olan durumlarda tavsiye edilir.

• Grup sayıları ve gruptaki seri numaralardan oluşur

Örnek:”4.12”: 4. Gruptaki 12. eleman

• Grupların Sınıflandırılması

Grup 0: Tüm enerji tedarik elemanları

Grup 1,2,3,…: Her bir bağımsız kontrol zincirinin gösterilmesi (her bir silindir, normal olarak bir grup sayısı alır)

• Seri Numaralama Sistemi

  • 0: Çalışma elemanları
  • 1: Kontrol elemanları
  • .2,.4: İlgili çalışma elemanlarının ileri hareketinde etkisi olan tüm elemanlar (çift sayılar)
  • .3,.5: Dönüş hareketine etkisi olan tüm elemanlar
  • .01,.02: Kontrol elemanı ile çalışma elemanı arasındaki elemanlar

Örnek: Kısma Valfi

pnomatik devre tasarımı

• Alfabetik Harfleri Kullanarak Adlandırma

Bu tip adlandırma genellikle devre diyagramının metodik olarak hazırlanmasında kullanılır. Bir dereceye kadar, harf kullanıldığında listeleme ve hesaplar daha kolay ve daha açık yapılabilir. Çalışma elemanları büyük harflerle adlandırılır. Sinyal elemanları, sınır anahtarları küçük harfler ile gösterilir. Daha önceki adlandırmadan farklı olarak sınır anahtarı ve sinyal elemanları etkiledikleri gruba değil, onlara kumanda veren (konum değiştiren) silindirlere atanırlar.

pnomatik devre tasarımı

A,B,C, çalışma elemanlarının adlandırılması a0,b0,c0…..A,B,C, silindirlerin geri konumlarında çalışan sınır anahtarlarının adlandırılması a1,b1,c1….A,B,C, silindirlerin millerinin ileri doğru çıkması durumunda çalışan sınır anahtarlarının adlandırılması.

• Boru Hatları, Genel Özellikler

Mümkün ise boru hatları birbirini kesmeyen doğru çizgiler olarak çizilmelidir. Kontrolün çok karmaşık olmadığı yerlerde, çalışma hatları dolu, kontrol hatları kesikli çizgi ile gösterilmelidir.

TÜM DERS NOTLARI İÇİN TIKLAYIN
YORUMLAR

YORUM YAZ
Yorum yazabilmek için sağ üstten giriş yapmanız gerekir.
  Üye değilseniz,üye olmak için
 TIKLAYIN.
Lütfen sorularınızı yukarıdaki SORUSOR sekmesinden sorunuz
Buradan sorularınıza admin tarafından CEVAP VERİLMEYECEKTİR.
Max. 1000 karakter.
Sinavlara hazirlik