BUTUNSiNAVLAR.COM
        Giriş     Üye OL
elektronik ölçü aletleri, elektronik ölçü aletleri çeşitleri, elektronik ölçü aletleri çalışma mantığı, yapısı, ölçüm aletleri sembolleri, ders notları, mıknatıslı, elektronik ölçme dersi, ölçü aleti üzerindeki semboller ne demek, nelerdir, döner bobinli aletler hangileridir, dijital ölçü aleti nasıl kullanılır, dijital multimetre ölçü aleti ne işe yarar, ölçü aleti göstergesi verilen ad, elektrik ölçü aletleri çeşitleri isimleri, temel elektronık ölçme aletleri nelerdir, ölçüm aletleri nasıl kullanılır, elektronik elemanların ölçümleri, elektrik ölçü aletleri araştırma, dijital ölçü aletlerinin çalışma prensibi, ölçme yapmak ne demek

Elektronik ölçü aletleri

elektronik ölçüm aletleri ve sembolleri çalışma prensibi
1.2. Ölçüm Aletleri ve Sinyal İşleme

Ölçme, bilinen bir birimle, aynı cinsten, bilinmeyen bir boyutun karşılaştırılması işlemidir. Ölçmede sonuç sayısal olarak ifade edilir. Fiziksel büyüklüklerin ölçülmesinde çok değişik yöntemler kullanılmaktadır. Bazı fiziksel büyüklükler mekanik yöntemlerle ölçülürken, bazıları elektriksel, bazıları ise elektronik yöntem ve cihazlarla ölçülür.

Ölçme, bugün gündelik hayatımızda çokça kullandığımız bir işlem olup uzunluğu metre, ağırlığı kilogram, sıcaklığı santigrat ve sıvı hacimlerini litre ile ölçmekteyiz. Herhangi bir uzunluk miktarı ölçülürken, dünyada herkes tarafından kabul edilen 1 metrelik uzunluğun ölçülecek uzunluk içerisinde ne kadar bulunduğunun karşılaştırılması yapılır. Diğer tüm ölçme işlemlerinde mantık aynıdır. Günlük hayatta ölçüm yapmak ve herhangi bir büyüklüğü, o büyüklüğün birimi ile karşılaştırmak işlemi ile farkında olarak veya olmadan çoğu kez karşılaşıp ölçme yapmadan birçok işlemlerimizi sonuçlandıramamaktayız. Alacağımız ürünü standart birimi ile karşılaştırıp miktarını ve fiyatını tespit etme ihtiyacı, ölçme işlemini zorunlu kılan bir faktördür. Elektriksel büyüklüklerinin ölçülmesi yani kendi birimi ile karşılaştırmasını da zorunlu kılan faktörler mevcuttur. Bunlar; harcanan elektrik enerjisini ölçmek, alıcının çalışma standartlarına uygun elektriksel büyüklükler ile çalışıp çalışmadığını kontrol ederek sürekli ve kesintisiz çalışmayı sağlamak, ölçülen elektriksel büyüklüğün değerine göre istenmeyen durumlar için tedbir almak, elektrik ve elektronik elemanlarının sağlamlık kontrolünü yapmak, devre veya devrelerde arıza tespiti yapmak ve enerji olup olmadığını kontrol etmek bu zorunluluğu meydana getiren faktörlerden bazılarıdır. Fiziksel büyüklüklerin ölçülmesinde, her büyüklük için bir ölçü birimi

elektronik ölçüm aletleri ve sembolleri çalışma prensibi

Elektriksel büyüklüklerin ölçülmesinde kullanılan ölçü aletleri çok çeşitli tip ve modellerdedir. Yapısına göre elektriksel ölçü aletleri, kendi aralarında ikiye ayrılır. Bunlar analog ölçü aletleri ve dijital ölçü aletleridir. Ölçtüğü değeri skala taksimatı üzerinden ibre ile gösteren ölçü aletleri analog grubundadır. Analog ölçü aletleri çok değişik yapı ve skala taksimatlarına sahip olarak imal edilirler. Bu ölçü aletlerinde değer okumak daha zor gibi görünse de analog ölçü aletleri daha hassas ölçümlere imkân sağlar. Aşağıdaki şekilde bazı analog ölçü aletleri görülmektedir.

elektronik ölçüm aletleri ve sembolleri çalışma prensibi

Ölçtüğü değeri dijital bir gösterge de sayılarla gösteren ölçü aletleri ise dijital ölçü aletleridir. Bu ölçü aletlerinin kullanımı kolay olup özellikleri analog ölçü aletlerine göre daha fazladır. Günümüzde dijital ölçü aletleri ile ayarlanan değer aşıldığında sinyal alma, ölçülen değerlerin bilgisayar ortamına taşınması ve kullanılması gibi ilave işlemler yapılabilmekte olup yeni özellik ve nitelikler ilave edilerek geliştirilen ölçü aletleridir.

elektronik ölçüm aletleri ve sembolleri çalışma prensibi

Aşağıdaki tabloda ise ölçü aletlerinde kullanılan semboller gösterilmiştir.

elektronik ölçüm aletleri ve sembolleri çalışma prensibi

Tablo 1.2: Ölçü aletlerinde kullanılan semboller

12

1.2.1. Sabit Mıknatıslı Ölçü Aletlerinin Çalışma Esasları

Analog ölçü aletlerinde gösterge elemanı olarak kullanılan skala üzerindeki ibrenin hareketi için mıknatıs sistemi kullanılır. Sabit mıknatıslı ölçü aletlerine döner çerçeveli ölçü aleti de denmektedir. Döner çerçeveli ölçü aletleri ölçme işlemini, içinden ölçü akımı geçen ve kuvvetli bir daimi mıknatısın alanı içinde dönen bir bobin sayesinde yapar. Aletin en büyük parçası çelikten yapılmış (U) şeklinde bir daimi mıknatıstır. Bu mıknatısın uçlarına yumuşak demirden ve boyuna kesilmiş silindir parçasışeklinde iki kutup pabucu tespit edilmiştir. Aletin döner kısmını oluşturan bakır veya alüminyum çerçeve üzerine ince bakır telle sarılmış bir bobin, bu kutup pabuçlarının ortasına konmuştur. Düzgün ve kuvvetli bir manyetik alan sağlayabilmek için bu bobinin ortasına yumuşak demirden bir göbek, aletin gövdesine sabit olarak tutturulmuştur. Bobinin serbest bir şekilde dönebilmesi için demir göbekli kutup pabuçları arasına bir miktar hava aralığı bırakılmıştır. Döner bobine akım, birbirine zıt yönde sarılı iki spiral yay yardımı ile verilir. Bu yaylar aynı zamanda göstergeyi dengede tutmaya yarar. Döner çerçeve, spiral yaylar ve gösterge aynı mil üzerine tespit edilmiştir. Aşağıdaki şekilde bu tip bir ölçü aletinin önden görünüşü verilmiştir.

elektronik ölçüm aletleri ve sembolleri çalışma prensibi

Kısacası döner çerçeveli ölçü aletleri, güçlü bir mıknatıs alanı ile bakır veya alüminyum çerçeve üzerine sarılmış bobinden meydana gelmiştir. Burada mıknatıs, sabit olarak aletin gövdesine tutturulmuştur. Çerçeve bobin çok hassas yataklanmış bir mil üzerinde ve kendi ekseni etrafında dönebilecek şekilde yapılmıştır. Bilindiği gibi mıknatıslarda aynı kutuplar birbirini iter, zıt kutuplar ise birbirini çeker. Bu itme ve çekme kuvveti, mıknatısın alan kuvvetine bağlıdır. Bu durum sabit mıknatıslarda olduğu gibi elektromıknatıslarda da geçerlidir. İtme ve çekme kuvvetinin ortaya çıkması için iki mıknatısa ihtiyaç vardır. Bu ölçü aletinde bu mıknatıslardan biri U mıknatısı, diğeri ise alüminyum çerçeveye sarılmış bobinden oluşan elektromıknatıstır. Bobinin içinden geçen akımın şiddetine ve yönüne göre elektromıknatısın alan etkisi ve kutuplarının yönü değişmektedir. Dönebilir durumdaki bu bobine, akım iki spiral yay yardımı ile verilir. Bobinde meydana gelen elektromanyetik alan kuvveti ile daimi mıknatısta bulunan manyetik alan kuvveti birbirini etkileyerek sabit bir mil üzerinde bulunan bobine dönme kuvveti meydana getirirler. Söz konusu olan dönme kuvvetinin büyüklüğü ise bobinden geçen akımın şiddetine bağlıdır. Bu tip ölçü aletlerinde sıfır noktası genellikle sol taraftadır. Bu tip ölçü aletlerinde eğer ek devreler yoksa sadece DC akım ölçülebilir. Ek devreler yardımı ile ampermetre, voltmetre, ohmmetre gibi ölçmelerde yapılabilir. Günümüzde bu tip analog tabir edilen skalalı, ibreli ölçü aletlerinin yerini birçok büyüklüğü ölçme özelliğine sahip olan ve dijital bir ekran ile değerleri kullanıcıya direkt olarak gösteren dijital multimetreler kullanılmaktadır. Aşağıdaki şekilde bu tip bir multimetre, A.V.O. metre (amper, volt, ohm ölçebilen ölçü aleti) yer almaktadır.

elektronik ölçüm aletleri ve sembolleri çalışma prensibi

1.2.2. Gösterme, Kaydetme ve Entegre Etme Cihazları

Ölçü aletleri ölçtükleri değerleri anlayabilmemiz için farklışekillerde göstergeler kullanırlar. Sabit mıknatıslı ölçü aletlerinde ölçülen değeri göstermek için ibrenin alt kısmına yerleştirilmiş olan ve üzeri çizgiler ve sayılarla bölmelenmiş, işaretlenmiş olan bir skala kullanılmaktadır. Dijital ölçü aleti olarak nitelendirilen ölçü aletlerinde ise bu işlem için sonucu bize sayısal olarak gösteren dijital bir ekran (7segment display veya LCD ekran gibi) kullanılmaktadır. Osilaskoplar veya spektrum analizörler gibi gelişmiş ve ileri seviye cihazlarda ise ölçülen değeri göstermek için CRT (katot ışınlı tüp) veya günümüzde renkli LCD ekranlar kullanılmaktadır.

Ayrıca bazı ölçü aletlerinde ölçülen büyüklükler veya sinyaller çeşitli şekillerde işlendikten sonra istenirse daha sonra tekrar incelemek veya başka ölçümlerle karşılaştırmak amacı ile kaydedilebilmektedir. Kaydetme işlemi ölçü aletinin özelliğine göre ölçü aletinin kendi iç hafızasına yapılabileceği gibi, bazı ölçüm aletleri üzerinde kayıt işlemleri için disket yuvaları bulunmakta ve kayıtlar disketlere yapılabilmektedir.

Günümüzde ölçü aletleri, anlattığımız birçok özelliği (ölçme, sinyal işleme, gösterme, kaydetme, karşılaştırma) bir arada bulundurmaktadır. Bu tip ölçü aletleri entegre bir yapıya sahiptir. Örneğin gelişmiş bir osilaskop üzerinde hem sinyaller gösterilmekte, hem sinyallerin genlik ve frekansları izlenebilmekte, hem de bu sinyaller kaydedilebilmektedir. Sayısal ölçü aletlerinde sayısal olarak sinyal işleme, sinyallerin bir sayı dizisi ile temsil edilmesi ve içlerindeki özel bilgilerin çeşitli işlemlerle çıkartılmasıdır. Bu tip işlem yapabilen ölçü aletleri ile sayısal sinyaller ve sistemler üzerinde simülasyonlar ve deneyler yapılabilmektedir. Osilaskop veya spektrum analizör bu tip bir ölçü aletidir.

elektronik ölçüm aletleri ve sembolleri çalışma prensibi

1.2.3. Ölçü Aleti Hareket Yapısındaki Temel Parçalar

Sabit mıknatıslı ölçü aletlerinde daha öncede bahsettiğimiz gibi temel parçalar bir sabit mıknatıs, alüminyum üzerine sarılı, serbest hareket edebilecek şekilde yerleştirilmiş bir bobin, buna bağlı bir mil (ibre) ve skaladan oluşmaktaydı.

Eğer bu temel yapıya seri ve paralel direnç devreleri eklenirse bir multimetre ortaya çıkacaktır. Multimetrelerde ise değişik ölçümlerin yapılabilmesi için ölçülecek büyüklüğe göre değiştirilen bir kademe switch ünitesi bulunmaktadır. Bu kademe seçme anahtarı ile ölçülecek büyüklük (direnç, gerilim, akım) seçilmektedir. Aşağıdaki şekillerde sabit mıknatıslı bir ölçü aletinin iç yapısı ve bir multimetrenin kademe switch’i yer almaktadır.

elektronik ölçüm aletleri ve sembolleri çalışma prensibi

TÜM DERS NOTLARI İÇİN TIKLAYIN
YORUMLAR

YORUM YAZ
Yorum yazabilmek için sağ üstten giriş yapmanız gerekir.
  Üye değilseniz,üye olmak için
 TIKLAYIN.
Lütfen sorularınızı yukarıdaki SORUSOR sekmesinden sorunuz
Buradan sorularınıza admin tarafından CEVAP VERİLMEYECEKTİR.
Max. 1000 karakter.
Sinavlara hazirlik