BUTUNSiNAVLAR.COM
        Giriş     Üye OL
DC motorlar, dc motor çeşitleri, dc motor parçaları, dc motorların çalışma prensipi, dc motor nedir nasıl çalışır, dc motor karakteristikleri, dc motor bağlantı şekli, ac motor ve dc motor nedir, dc motor tipleri, dc motor ne demek, doğru akım motorları, doğru akım motorları neden paralel çalışır, dc ile çalışan aydınlatma, dc motor parçaları, dc seri motor nasil calisir, kolektörlü motor nedir, elektrık motor demır ray sıstemlerı, motor sargısı nasıl yapılır, makinelerdeki kayıplar nelerdir, makine enerji kayıpları nelerdir, dönen dc makineleri nasıl yapılır, sabit duran motor sistemi, dc sürücü nedir, dc motor nedir, dc motor uygulamaları hakkında bilgi, jenerator motoru calismasi, fırçasız dc motor kontrol devresi

DC motorlar ve çeşitleri

DC Motor ve Parçaları

Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer.

1.7.1. Endüvi

Endüvi; DC dinamo, DC motor ve AC seri motorun, dönen kısmıdır. Bu eleman, 0,30,7 mm kalınlığında çelik saclardan yapılmış silindirik gövde üzerine açılmış ve oluklara yerleştirilmiş sargılardan oluşmuştur. Endüvi sargılarının uçları, bakır dilimlerinden yapılmış olan ve üzerine fırçaların temas ettiği kısma (kolektöre) bağlanmıştır. Şekil 1.20’de endüvinin yapısı verilmiştir.

DC motor ve parçaları

1.7.2. Gövde

DC ya da AC ile çalışan makinelerde N-S kutuplarının oluşturulması için yapılmış olan sargıların yerleştirildiği kısma indüktör denir. Küçük makinelerin indüktörleri doğal mıknatıstan yapılırken, yüksek güçlü makine indüktörleri Şekil 1.21’de görüldüğü gibi bobinlerle oluşturulur.

DC motor ve parçaları

1.7.3. Fırçalar ve Donanımları

DC ve AC ile çalışan kolektörlü makinelerin kolektöre basan parçalarına fırça (kömür) denir. Şekil 1.22’de görülen fırçalar, makinenin akım ve gerilim değerine göre farklı özelliklerde (sert, orta sert, yumuşak karbon, karbon-bakır alaşımlı vb.) üretilir. Fırçaların kolektöre düzgünce basmasını sağlamak için baskı yayları kullanılır. Fırçalar aşınıcı olduğundan zamanla biter. Bu durum makinenin sesinden, kolektörde aşırı kıvılcım oluşmasından anlaşılabilir.

DC motor ve parçaları

1.7.4. Motor Yan Kapakları

Gövde ve kapaklar motoru dış etkilere karşı korumak için alüminyum, demir ya da demir alaşımından üretilir. Rotorun stator içinde merkezi olarak yataklanması görevini ise kapaklar yapar. Şekil 1.23’ü inceleyiniz.

DC motor ve parçaları

1.8. DC Motorun Çalışma Esasları

İçerisinden akım geçen iletken, manyetik alana sokulursa iletkene bir kuvvet etkir.

DC motor ve parçaları

Şekil 1.24’te sol el kuralı görülmektedir. Sol el kuralına göre; işaret parmağı yönünde bir manyetik alanın (B) olduğu ortama, üzerinden orta parmak yönünde akım (I) geçen bir iletken sokulursa, iletkene baş parmak yönünde bir kuvvet (V) etkidiği görülür. Buna göre DC motorun çalışması, Şekil 1.25 ve 1.26’da görülmektedir.

DC motor ve parçalarıDC motor ve parçaları DC motor ve parçaları

1.9. DC Motor Çeşitleri

1.9.1. Doğal Mıknatıslı (Permanent-Magnet) Motorların Çalışması

Şekil 1.26’da görüldüğü gibi, manyetik alanı oluşturan kutupların doğal mıknatıs olduğu motorlardır.

1.9.2. Seri, Paralel ve Bileşik Sargılı DC Motorların Çalışması

Seri, paralel (şönt) ve bileşik (kompunt) motorların çalışması aynı adlarla anılan DC generatörlerin çalışmasına benzer. Motorun endüvi uçları A-B, uyartım sargı uçları C-D, yardımcı kutup varsa endüviye seri bağlanıp çıkışı H ile belirtilir. Motora yol vermek için kullanılan yol verme direncinin uçları ise L ( Şebekeye bağlanır.), M ( Uyartım sargısınınC ucuna bağlanır.) ve R ( Endüvinin A ucuna bağlanır.) harfleri ile belirtilir.

DC motor ve parçaları

1.9.3. Fırçasız DC Motorlar

DC motorların dönen kısımları sabit mıknatıstan, duran kısımları ise mini bobinli sargılardan oluşmuştur. Bu tip motorlarda kolektör ve fırça düzenekleri yoktur. Duran kısımda bulunan sargıların üzerinden geçen akımlar, optik ya da manyetik sensörlerle kontrol edilmektedir.

Temel prensip ve çalışma şekli DC motorlarla aynıdır. Tek fark bobinlerin sabit, sabit mıknatısların rotora bağlı olmasıdır. Yani bu motorda rotor ve stator yer değiştirmiştir. Bunun avantajı, fırça ve komutatör sisteminin kalkması, dolayısı ile sürtünmeden ve fırça/komütatör (kolektör) ikilisinin oluşturduğu dirençten dolayı oluşan elektrik/mekanik kayıpların ortadan kalkmasıdır. Aynı zamanda bu tasarım, mekanik olarak denetlenmediğinden ve bobinlerin sayısının artırılmasına da izin verdiğinden, bu motorlardan çok yüksek tork almak mümkündür. Mahzurları ise, komütatörün yerini elektronik bir devrenin alması yani motorun çalışabilmesi için ek donanımlar gerektirmesidir.

Komutatör/fırça sistemi ile kolayca elde edilen karmaşık ateşleme sistemi, dış devreler tarafından yapılmalıdır. Bu da motor için olmasa da motoru kullanmak isteyen kişilere ek maliyet getirmektedir. Aynı güçteki bir motora oranla daha küçük, daha hafif olması, sağlıklı devir kontrolü yapılabilmesi, ek maliyeti affettirebilir. Şekil 1.28 ve 1.29’u inceleyiniz.

DC motor ve parçaları DC motor ve parçalarıDC motor ve parçaları

1.10. DC Motorların Mekanik Özellikleri

Endüvi iletkenlerinden akım geçtiğinde, iletkenler manyetik alan tarafından alanın dışına doğru itilir. Böylece endüvi çevresinde endüviyi döndüren bir kuvvet veya bir moment meydana gelir. DC motorunun endüvisinde meydana gelen moment, kutupların manyetik alanı ve endüviden geçen akımla doğru orantılıdır.

1.11. DC Motorların İstenme (Seçilme) Oranı ve Verimleri

Bir makineden alınan gücün (Pa), makineye verilen güce (Pv) oranına, verim denir. Diğer taraftan makineye verilen güçten kayıpları çıkarırsak, makineden alınan gücü buluruz.

PA= PV–Pk Verim ?=Pa/Pv

1.12. DC Motorun Yönünü Değiştirme Basamakları

DC motorun devir yönünü değiştirmek için endüvi veya kutuplardan geçen akımın yönünü değiştirmek gerekir. Şekil 1.30’da DC motorun devir yönü değişim bağlantısı görülmektedir.

DC motor ve parçaları

1.13. DC Motorun Hız Denetimi

DC motorlarında devir sayısı, kutup gerilimi ve kutup manyetik akışına bağlıdır. Uyartım direnci ayarlanarak devir ayarlanır. Şekil 1.31’de DC şönt motorun hız denetim devresi verilmiştir.

DC motor ve parçalarıDC motor ve parçalarıDC motor ve parçaları

1.14. DC Motor Kayıp Çeşitleri

DC makinelerinde meydana gelen kayıplar üç grupta incelenir.

1.14.1. Bakır Kayıpları

Bakır kayıpları akımdan dolayı meydana geldiği için, akım geçen her kısımda bakır kayıpları mevcuttur. DC motorlarda bakır kaybı; endüvi sargısında, şönt sargıda, seri sargıda, yardımcı kutup sargısında ve kompanzasyon sargısında meydana gelir.

1.14.2. Demir Kayıpları

Kutupların manyetik alanından dolayı makinenin hareket eden kısımlarında, endüvi manyetik alanından dolayı kutup uçlarında kayıplar meydana gelir. Bu kayıplara demir kayıpları denir. Histerisiz ve fukolt kayıpları olarak adlandırılan demir kayıpları, yükle çok az değişme gösteren sabit kayıplardır.

1.14.3. Rüzgar ve Sürtünme Kayıpları

DC makinelerinde meydana gelen çeşitli sürtünme ve vantilasyondan dolayı bir enerji kaybı olur. Bu kayıp; fırça, yatak, endüvinin dönerken hava ile sürtünmesi ve makineyi soğutmak için kullanılan vantilatörün meydana getirdiği kayıpların tümüdür. Sürtünme ve rüzgar kayıpları sabit olmakla birlikte devir sayısıyla bir miktar değişir.

TÜM DERS NOTLARI İÇİN TIKLAYIN
YORUMLAR

YORUM YAZ
Yorum yazabilmek için sağ üstten giriş yapmanız gerekir.
  Üye değilseniz,üye olmak için
 TIKLAYIN.
Lütfen sorularınızı yukarıdaki SORUSOR sekmesinden sorunuz
Buradan sorularınıza admin tarafından CEVAP VERİLMEYECEKTİR.
Max. 1000 karakter.
Sinavlara hazirlik