BUTUNSiNAVLAR.COM
        Giriş     Üye OL
Asansörlerde tam otomatik kapılar, Asansörlerde tam otomatik kapıların çalışması, Asansörlerde tam otomatik kapı çeşitleri, tipleri, Asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

Asansörlerde tam otomatik kapılar

ASANSÖRLERDE TAM OTOMATİK KAPILARIN ÇALIŞMASI

Günümüzde yeni binaların tümünde tercih edilen bir kapı sistemidir. Asansör sayısının çok olduğu binalarda da tercih edilir. Resim 1.1’de görüldüğü gibi asansörün görünen yüzünü oluşturur. Tam otomatik kapılar genel olarak kapının kapanma ya da açılma şekline göre sınıflandırılır. Kapılar sürme şekillerine göre yatay, düşey ve katlanır kapılardır. Otomatik kapıların özelliği kendi kendilerine açılıp kapanmalarıdır. Tam otomatik kapıları üç ana başlık altında incelemek mümkündür. Bunlar:

  • Yatay sürme kapılar
  • Düşey sürme kapılar
  • Katlanabilir kapılar

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

Asansörler, bir kabin ve platformdan oluşan, kılavuz raylar arasında hareket eden, iki veya daha fazla durak arasında insan ve/veya yolcu taşıyan sistem olduğuna göre duraklarda emniyet açısından kapı bulunmalıdır. Daha önceki modülde elle açılan kapı çeşitlerini görmüştünüz. Şimdi ise, tam otomatik kapı çeşitlerini göreceğiz.

1.1. Yatay Sürme Kapılar

Asansör teknolojisinin her modelinde son dönemde en çok kullanılan kapı modelidir. Elle açılan kapılara göre daha çok konfor bulunduran bir yapısı vardır. Yatay hareket eden sürme kapılarda elle herhangi bir müdahalede bulunulmaz. Bu kapı modelinde hareket, kabindeki mekanizma sayesinde gerçekleştirilir. Resim 1.2’de çeşitli yatay kapı görünüşlerine bakınız.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

(a) (b) (c) (d)

Akıllı asansörlerin icadıyla kapılar, kabin katta olduğu zaman önüne gelindiğinde hareket sensörü yardımıyla otomatik olarak açılmaktadır. Böylece kata çağırma zamanı yarıya inmektedir. Zaman ve iş gücü kazancı sağlanmaktadır. Yatay sürme kapılar otomatik olarak çalıştıkları için yeni sistem ve eski sistem asansörlere hızlı uyum göstermişlerdir. Sisteme sonradan montajı yapılsa bile, gerekli boşluklara göre kanat sayısını değiştirerek gerekli adaptasyonu sağlamak mümkündür. Yatay sürme kapılar kanat yapısına göre ikiye ayrılır:

1.1.1. İki Kanatlı Kapılar

Yatay kapılarda tercih edilen kapılardır. Asansör modelinin gereği komple metalden, metal-cam karışımından ve komple camdan imal edilebilir (Resim 1.4). Model, binanın yapısına ve müşterinin isteğine bağlıdır. Panoramik asansörler ve hidrolik asansörlerde komple cam modelleri iş merkezlerinde kullanılmaktadır. Kapıların mekanizma kısımları metalden olmaktadır (Resim 1.3).

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibiasansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

(a) (b)

İki kanatlı kapılarda, kanatların hareketleri kontrol altında olmalıdır. Asansörlerde, önemli olan yolcu güvenliğidir. Kapının çalışma mekanizması insan güvenliğini ön planda tutacak şekilde yapılır. Kapının açık ya da kapalı olması durumu sensörlere bağlıdır. Kapı kanatlarını hareket ettiren mekanizma, sensörlerin sinyallerini kumanda sistemi ile işleyerek hareket sağlar.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

İki kanatlı kapılarda iki değişik kapı açma modeli uygulanır;

  • Merkezden açılan kapılar (Resim 1.4-a)
  • Teleskopik açılan kapılar (Resim 1.4-b)

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

İki kanatlı yatay sürme kapılarda merkezden açılan kapı modeli tercih edilir. Diğer modele göre insan trafiğinde hızlı açılıp-kapama sağlamaktadır. Resim 1.5’te iki kanatlı kapıların üstten görünümlerini inceleyiniz.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

Teleskopik açılan modelinde de açılan kanatlar yer kaplamaktadır. Ancak merkezden açılan kapılarda kasanın her iki yanında kanat boşluğu gerekmektedir. Merkezden açılan kapılarda tek yönlü hareket olmasına rağmen teleskopik açılan kanatlı kapılar sağdan teleskopik ya da soldan teleskopik olarak açılır. Hangi yönde açılırsa açılsın kanatlar toplanarak hareket eder. Açılma anında ileri olan kanat geride olan kanatın yanına gelirken belirli bir noktadan sonra beraber geriye doğru açılır. Kabin kapısı açılırken kat kapısı da beraber açılabilmesi için bıçaklı bir sistem kullanılır. Bu bıçak sayesinde kat kapıları kabin kapısı ile beraber açılır. Kabin kapısı kapanırken ve kabin katta ayrılırken kat kapısı kapatıcı sayesinde (door closer) kapı ağırlığı kapanmaya yardımcı olur. Kat kapısının kapatılması için motorlu bir mekanizma kullanılmaz. Resim 1.6’da merkezden açılan kapıların örneklerine bakınız.

1.1.2. İkiden Çok Kanatlı Kapılar

İki kanatlı kapı yapısını içinde barındırır. Ancak kanat sayısının artırılması ile elde edilir. Bu kanatlar ölçü olarak aynı genişlikte olur. Resim 1.7’de ikiden çok kanatlı kapıların üstten görünüşüne bakınız.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

Kapı kanatları orantısal olarak gözükmesi istenir. İkiden çok kanatlı otomatik kapılarda mekanizma sistemindeki değişikliklerle kanat sayısı arttırılabilir. Kanat sayısı kaç tane olursa olsun hareketleri uyumlu ve birbirini tamamlar şekilde olmalıdır. Çok kanatlı otomatik kapılarda açılma iki şekilde olmaktadır:

  • Merkezden açılan teleskopik kapılar (Resim 1.8)
  • Diğer kapılar

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibiasansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

1.2. Düşey Sürme Kapılar

Asansörlerde az kullanılan kapı modellerindendir. Yük asansörlerinde ve servis asansörlerinde daha çok kullanılır. Depo olarak kullanılan binalarda bulunan asansörlerin kapı modelleri (Resim 1.9) düşey sürme kapılardır. Bu kapılarda kanatlar aşağı, yukarı ve aşağı-yukarı hareket eder. Bu hareketler düşey kapılardaki kanat sayısının önemli olduğunu gösteriyor.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

Düşey kapılarda aşağı-yukarı hareketi, iki kanatla ya da daha fazla kanatla sağlanabilir. Kanat sayısını artırmak yukarı ya da aşağı eksende yer kaplamasını azaltacaktır. Ancak yatayda yer kaplayacaktır. Ancak aşağı veya yukarı hareketlerde iki kanat kullanılır. Düşey kapılarda katlanır ya da rulo şeklinde toplanır olarak kullanılabilir. Düşey sürme kapılarda katlanır kapı modeli kullanılabilir. Kanatların açılmasında ilk kullanıldıklarında elle hareket sağlanmaktaydı. Gelişen teknoloji sayesinde otomatik olarak çalışmaktadır. Monşarj (servis) asansörlerde otomatik düşey kapılar kullanılır. Resim 1.10-11-12’de kullanılan kapı merkezden açılmaktadır.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

Düşey kapılarda katlanır kapı kanat hareketleri bir makara sistemi sayesinde aşağı ve yukarı olarak yapılır. Kanat sayısının arttırılması, aralarındaki bağlantının da boydan boya büyük bir menteşe gibi birbirlerine bağlanmasını gerektirir. Böylece kabinin alt veya üst tarafına rulo şeklinde toplanması sağlanır. Bu sayede açılıp kapanmada büyük yer kaplaması önlenmiş olur. Asansörlerin girişleri ne kadar genişlerse kapısı o kadar büyümek zorundadır.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

Yük ve araba asansörlerinde bu kapı modeli tercih edilir. Kanat hareketlerini kontrol etmek bu kapılarda daha kolay olacaktır. Kanatlar rulo halinde, bir motorun dişli sistemi kullanılarak mil ekseninde toplanır. Kapı modellerinin hepsinde fiş kontak, kapı kilidi gibi unsurlar bu kapılar içinde geçerlidir.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

(a) (b)

1.3. Katlanır Kapılar

Asansörlerde kabin girişinde katlanır kapılar kullanılmaya başlanmıştır. Elle açılankapanan ve yarı otomatik kapılar katta kullanılırken, tam otomatik kapılar hem katta hem de kabinde kullanılmaktadır. Katlanır kapılar, yarı otomatik ve elle açılan-kapanan kat

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

Emniyet tedbirlerinin artması nedeniyle bu kapılar artık binalardaki asansörlere sonradan monte edilmektedir.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

Yatay katlanır kapıların çalışması, akordeon (körüklü çalgı) şeklinde yan yana ya da üst üste toplanarak olmaktadır. Kanatlar birbirine büyük bir menteşeymiş gibi bağlanır. Kanatların toplanabilmesi için en arkada kalan kanat bir tarafından dairesel eksen çizecek şekilde 90o döndürülür. Bu hareket bir motor sayesinde gerçekleştirilir. Motor bir sürücü devresi yardımıyla otomatik olarak kontrol edilir. Kanatlar alttan ve üstten bir ray yardımıyla hareket eder. Kanadın alt kısmı ray içerisinde bir tekerlek vasıtasıyla hareket eder. Önünde hareket eden fırça sayesinde ray içerisindeki yabancı maddeler temizlenmiş olur. Kanatlar üst kısımda da aynışekilde rayın içerisinde hareket eder. Fakat orada fırça bulunmaz. Birbirine bağlı olan kanatlar toplanarak hareket eder.

asansörlerde tam otomatik kapıların çalışma prensibi

Kanatların toplanması iki şekilde olmaktadır:

  • Merkezden açılan kanatlar
  • Sağdan ya da soldan açılan kanatlar

Merkezden açılan kanatlar, her iki yana toplanarak hareket eder. Anacak kabin kapısı olarak kullanıldıkları için yerleşebileceği bir oyuk bulunmamaktadır (Resim1.16). Kabin girişinde yer kaplar. Bu nedenle her iki tarafta iki kanatlı olarak tercih edilir. Tam otomatik yatay sürme kapılarda kabin boşlukları kapıya göre ayarlanmalıdır. Ancak katlanır kapılarda hem hareket mekanizması hem de sonradan kabine takılabilir olması nedeniyle böyle bir boşluk bulunmamaktadır. Bina inşaat halinde asansörün trafik hesabı yapılırken buna dikkat edilerek kapı modeli seçilerek montajı yapılır. Katlanır kapılar sonradan eklendikleri zaman asansöre inen-binen insan sayısının (trafiğinin) giriş-çıkışını engellemeyecek şekilde en güvenli çözüm tercih edilir.

Sağdan ya da soldan açılan katlanır kapılar, tek tarafa toplanır. Merkezden açılan katlanır kapılar gibi çalışmaktadır. Açıldığı tarafa göre motor mekanizması yerleştirilir. Çalışma aynen yukarıdaki merkezden açılan kapı modeli gibidir. İster merkezden isterse sağdan-soldan açılan katlanır kapılar olsun, tek motorla işini yürütebilir. Kanatların buna uygun ağırlıkta olması istenir. Böyle bir durum karşısında hafif (alüminyum gibi) metaller seçilir. Kanatların hem hareketleri kolay hem de hızlı olmuş olur.

TAM OTOMATİK KAPI PARÇALARI

asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

Tam otomatik kapıların çalışmasını sağlayan parçaları tek tek anlamaya çalışacağız. Bu parçaların bazıları görünür kısımlarında yer alamasa da her biri kendi yerinde önemlidir. Parçaların birbiriyle olan ahengi önemlidir. Yoksa ya kapınız açılmaz ya da kapanmaz.

Asansör kabininde çalışma yapacağınızdan çalışma alanınızdaki güvenlik kurallarına mutlaka uyunuz. İnsanların hayatını tehlikeye atmamak için geçici çözümlerle tamirat yapmayınız. Asansörleri geçici olarak hizmete almayınız.

2.1. Kapı Kilidi

Tam otomatik kapılarda bulunan kilit modeli, elle açılan kapılardakiler ile aynı işi görür. O kapılarda kullanılan kilitler bu kapılarda da kullanılır. Resim 2.2’de görüldüğü gibi kapı kilidi aynı özelliktedir. Amaç kabin içerisindeki yolcunun güvenliğini sağlayabilmek ve kapının tam olarak kapanıp kapanmadığını kontrol etmektir. Tam otomatik kapılarda kanatlar kapanma pozisyonuna geldiğinde kilit devreye girerek kabin hareketine izin verir. Unutulmamalıdır ki kabinin hareketine izin veren sadece kilit sistemi değildir. Kapı kilidinin lirpomp sayesinde hareket edeceğini önceki modülde öğrenmiştiniz.

asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

2.2. Askı Makaraları

Tam otomatik kapılarda kanatları yukarıdan tutan parçaların hareket etmesini sağlayan tekerleklerdir. Sert silikon ya da sert plastikten imal edilir. Kapının modeline göre boyutları değişmektedir. Her bir kanadı taşımak için iki makara kullanılır. Mekanik parçalar oldukları için aşınmaları doğaldır. Resim 2.3’te askı makaralarının resmi mekanizma ile birlikte görülmektedir.

asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

Askı makaraları yatay sürme kapılarda kat kapısının kapanmasında kullanılan ağırlığı taşımaktadır. Düşey sürme kapılarda kanatların hareketleri de bu makaralar sayesinde yapılır. Kapıların boyutları ile ağırlığın kilosu makaranın (Resim 2.4) boyutunu da değiştirir.

asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

2.3. Kapı Motoru

asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

Asansörün kapı kanatlarını hareket ettirecek olan ana parçasıdır. Asansör kapıları, modeline göre çalışma sistemi farklılık gösterse de prensibi aynıdır. Amaç kapının kanatların hareket etmesidir. Kapı modellerinde motorların (Resim 2.5) bir sürücü devresi bulunur. Böylece motoru kumanda etmek daha kolay ve güvenli olacaktır. Sürücü devreleri firmalar tarafından motorun modeline göre üretilmektedir.

asansörlerde tam otomatik kapıların parçalarıasansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

Her gün yeni kumanda sistemleri icat edilmektedir. Bunlar hem motorun kumandasını hem de asansörün kumandasını sağlayabilir. Motorlar, ürettikleri mekanik enerjiyi aktarmak için kayış-kasnak sistemi ve makaralar yardımıyla (Resim 2.6) kapı kanatlarına iletir. Ya da direk olarak kayış yardımıyla kapı kanadına hareket verir. Düşey kapılarda hareketi sağlamak için motor kanat halatını taşıyan makarayı tahrik edecek şekilde yerleştirilebilir. Resim 2.7’de kapı motorunun durduğu nokta görülmektedir.

asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

2.4. Kapı Ağırlık Halatı

Asansör makinelerinde askı halatı olarak çoğunlukla paralel sarımlı halatlar kullanılmaktadır. Paralel sarımlı halatlar olarak Seale veya Warrington halatı yaygın kullanılmaktadır. İnsan taşıyan asansörlerde en az iki halat kullanılmalı ve halat çapı 8 mm’den az olmamalıdır. Paralel sarımlı halatın kordonlarındaki eşit sarımlı halatlarda kordon içindeki teller aynı uzunluğa sahiptir. Bu tip halatlar, çapraz sarımlı veya düz sarımlı kordonlardan meydana gelmektedir. Resim 2.8’de çeşitli halat kıvrımları görülmektedir.

asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

Kat kapılarının otomatik olarak kapanması elektrik motoru yardımıyla yapılmaz. Bunun yerine kapı kapatıcılar (door closer) yardımıyla bir ağırlık kullanılır. Askı makarası sayesinde ağırlık halatla asılı konumda kalır. Kabindeki kapı motorunun kaldırabileceği kadar ağırlık takılır. Kanatların kilosu fazla olmak zorundadır. Ağırlık, kapı kapatıcı ile beraber hareket ederek kabin gitmeden kapının kapanmasını sağlar. Halatlar sadece ağırlık taşımada kullanılmaz. Yatay kapıların kanatlarının hareketlerinde de halat önemli rol oynar. Kanatların hepsine motorla kumanda etmek yerine gerilmiş bir halat yardımıyla hareket sağlanabilir. Düşey kapılarda kanatları hareket ettirmek için yine halat kullanılır.

2.5. Kapı Eşik Rayı

Yatay kapı kanatlarının hareket etmesini sağlayan hem kabinde hem de katta bulunabilen bir parçadır. Kat kapısı ve kabin kapılarının aşağıdan ve yukarıdan hareketi buna bağlıdır. Raylar, işlenmesi kolay olması bakımından alüminyum yapılır. Görünümü metalik olması, şekil verme ve kolay kaplanmaları nedeniyle tercih edilir. Raylar kapı modellerine göre yapılır. Yatay sürme kapılarda kanatlar aşağıdaki ray içerisinde fırçalar yardımıyla hareket eder. Ancak katlanır kapı modelinde kanatlar raya (Resim 2.9) hem alttan hem de üstten tekerlekler sayesinde tutunabilecektir.

asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

2.6. Işık Barajı (Fotosel)

Kabinlerde kapıların açılması ve kapanmasında önemli rol oynarlar. Yolcu

güvenliğinin temel elemanlarından biridir. Işık barajı (fotosel) kabine

giren-çıkan yolcu trafiğini denetler. Asansör hareket etmeden yolcuların

isteklerine cevap verir. Kabin içerisinde yolcular katlarını seçmiş bile

olsalar kat ve kabin kapılarının kapanması fotoselin vereceği “ 1(bir)” ya

da “ 0(sıfır)” durumuna bağlıdır. Genellikle “1-yolcu var” anlamında; “0

yolcu yok” anlamında kullanılır. Bazı asansör firmaları için bunların

terside olabilir. Ancak ilk verilene göre hareket edersek; sinyal durumlarını

değerlendiren bir ana kart bulunmaktadır. Çok katlı ve dörtten fazla

asansör kullanılan binalarda PLC cihazı ile de yönetmek mümkün

olmaktadır. Ana kart fotoselden gelen durumları değerlendirir. Gelen

sinyal “0” ise; belirli bir süre (örneğin 10-20 sn.) bekledikten sonra kapılara kapanma komutunu verir. Ancak kapılar tam kapanana kadar fotoselden alacağı “1” sinyalini sürekli denetler. Kumanda devresi, fotoseli kapı kapanana kadar sürekli enerji altında tutar. Kapı kapanmaya başladığı andan itibaren herhangi bir cisim, yük ya da insan ışık barajının önünden geçerse “1” sinyal durumu oluşur ki kumanda sistemi hemen kanatların kapanmasını durdurarak açılma komutu verir. Ancak ışık barajı görmezde yine de kapıda sıkışma olursa; kapıyı kapatan mekanizma sıkışmayı bir süre (5-10 sn.) devam ettirir. Mekanizma mekanik olarak çalıştığı için, kapatan mekanik sistem konum değiştirerek kapıların açılması sağlanır. Resim 2.10’da fotosel ışınları ile sürücüsü görülmektedir.

asansörlerde tam otomatik kapıların parçalarıasansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

Fotoseller asansörde reflektörlü ya da reflektörsüz olarak kullanılır. Reflektörsüz olanlarda kabin girişine yukarıdan aşağıya belirli aralıklarla yerleştirilir. Yeni asansörlerin çoğunda artık sadece kapı girişini değil kapı önünü de kontrol eden sensörler kullanılmaktadır. Asansörlerde reflektörlü fotosel kullanılırsa genelde bir tane orta boylu bir insanın diz altı hizasına gelecek şekilde yerleştirilir. Bu yürümeye yeni başlayan bir bebeğin yaklaşık başla göğüs hizasına denk gelecektir. Böylece çocuk yolcularında güvenliği sağlanmış olacaktır. Işık barajında oluşacak arızaların başında reflektörün yerinden oynaması, fotoselin yerinden oynaması ve fotoselin veri göndermemesi sıralanabilir. İlk ikisi ayarlama ile düzeltilebilir. Ancak üçüncüsünde fotosel yenisi ile değiştirilmesi şarttır. Bu yolcu güvenliğini sağlayacaktır.

2.7. Fiş-Kontak Sistemi

Asansörlerin kapılarında bulunan emniyet kontaklarının en önemlisidir. Kapı kilidi ile ortak çalışır. Elle açılan kapı modelinde fiş kontak sistemi kapı kilidi üzerinde bulunabilirken, tam otomatik kapılarda ayrı olarak da montajı yapılabilir. Yatay sürme kapılarda merkezden açılan kanatlara yerleştirilir. Teleskopik açılanlarda ise fiş hareketli kapıda bulunur. Fiş-kontak sisteminde elektriğin devresini tamamlaması gerekir. Asansörün hareket edebilmesi oradan geçen akıma bağlıdır. Akımın geçmemesi emniyet açısından kapının kapanmadığı anlamına gelir ki bu, kabindeki yolcular için hayati tehlike demektir. Asansör kabinin hareketine izin verilmez. Resim 2.11’de fiş kontak sistemi görülmektedir.

asansörlerde tam otomatik kapıların parçaları

2.8. Tam Otomatik Kapıların Ayarları

Tam otomatik kapı kanatları sağdan; 1 düşey 1 yatay olmak üzere 2 ayar vidası ile ve soldan; 1 düşey 1 yatay olmak üzere 2 ayar vidası ile tutturulmuştur. Kabin kapısı yerine monte edildikten sonra bu sağ ve sol ayar vidaları ile gerekli ayarlama yapılmalıdır. Bunun için kapı meksefelerindeki gevşeklik giderilinceye kadar vidalar sıkılır. Ayarlama çok özel bir durum olmadıkça genellikle asansör ilk işletmeye alınırken yapılır ve bir daha ayar gerekmez. Vidaları sıkarken alyen anahtar takımı kullanılır.

TÜM DERS NOTLARI İÇİN TIKLAYIN
YORUMLAR

YORUM YAZ
Yorum yazabilmek için sağ üstten giriş yapmanız gerekir.
  Üye değilseniz,üye olmak için
 TIKLAYIN.
Lütfen sorularınızı yukarıdaki SORUSOR sekmesinden sorunuz
Buradan sorularınıza admin tarafından CEVAP VERİLMEYECEKTİR.
Max. 1000 karakter.
Sinavlara hazirlik