BUTUNSiNAVLAR.COM
        Giriş     Üye OL
Asansör tahrik sistemleri, Asansör tahrik kasnağı, Asansör tahrik elemanları, Saptırma makarası, Yardımcı Tekerlek, Asansör tahrik kasnağının görevi, çeşitleri tipleri, hidrolik asansörlerde tahrik grubu, asansör tahrik sistemleri, tek pistonlu tahrik sistemi, hidrolik asansör maksimum basınç şalteri, üç katlı bir asansör sistemini kontrol eden plc programlama, asansör kasnak sistemleri, makina dairesiz asansör çalışma, asansörlerde askı sistemi nedir, sonsuz milde eksenel yük hesabı, asansörde vvvf si·stem ne demek, halatlı yük asansörü çizimleri, asansörlerde kullanılan motorlar, ipli asansörün çalışma prensibi, asansörlerde seyir mesafesi ne demektir, tahrik makineleri nelerdir, 100 lük kablo renkleri türk telekom, alçak gerilim dağıtım panolarının gelişimi, telefon hat dağıtım kutusu, nasıl yapılır, nasıl çizilir

Asansör tahrik sistemleri

TAHRİK SİSTEMLERİ

Asansör makine dairesi, asansör kuyusunun bir parçası olarak genellikle kuyu üstünde bulunan, asansör makinesi ve asansör teçhizatının içinde bulunduğu makine dairesinin de incelenmesi gerekir. Makine dairesi, asansör hızı ve beyan yükü olarak adlandırılan asansör yüküne göre belirlenmesi gereken bir alandır. Bu alanın dış etkenlerden korunmuş rutubetsiz, yeteri aydınlıkta (en az 200 lüx ve stroboskopik yanılgıdan etkilenmeyecek şekilde aydınlatılmış), iyi havalandırılan, ortam sıcaklığı +5~+40 derece arasında korunabilen, ses ve titreşimleri önleyecek şekilde düzenlenmiş olması gerekir.

Makine dairesindeki makine kısmının bulunduğu döşeme, asansör çalışmalarında oluşabilecek darbe ve kuvvetlere dayanabilecek mukavemette olmalı, bu döşemeye kolayca çıkılabilmelidir. Yerden yüksekliği 50 cm’yi geçen makine kaidelerine çıkmak için ayrı bir merdiven yapılmalıdır. Makine dairesinin asansörün beyni olduğu düşünülürse, makine yerleşiminin ve çalışma ortamının ne kadar önemli olduğu ortaya çıkar. Makine dairesinde teçhizatlar arasındaki geçiş yolları, makine dairesi girişleri şartnamelere uygun olmalıdır. Makine dairelerinin boyutları, cihazlarda ve özellikle elektrik aksamında kolay ve güvenlik içinde çalışılmasına imkân verecek yeterlikte olmalıdır.

Özellikle çalışma alanları üstünde en az 2 m serbest yükseklik olmalı ve:

  • Kumanda panoları ve tablolarının önünde serbest çalışmayı sağlayacak yatay bir alan bulunmalıdır.
  • Gerekli olan yerlerde hareketli parçaların bakım ve kontrolü için bakımın yapılacağı tarafta ve varsa elle kata getirme tertibatı için en az 0,5 m x 0,6 m’lik bir serbest yatay alan bulunmalıdır.

asansör tahrik sistemleri

Geçiş yolları üstündeki serbest yükseklik en az 1,8 m olmalıdır. Serbest alanlara geçiş yolları en az 0,5m genişliğinde olmalıdır. Hareketli parçaların bulunmadığı yerlerde bu genişlik 0,4 m’ye kadar azaltılabilir. Tahrik makinesinin dönen parçalarının üstünde en az 0,3 m yüksekliğinde bir serbest düşey mesafe bulunmalıdır. Makine dairesindeki farklı seviyedeki döşemeler arasında 0,5 m’den fazla bir yükseklik farkı varsa, korkulukları olan merdiven veya basamaklar bulunmalıdır.

İhtiyaca göre ağır asansör parçalarını kaldırmak için makine dairesi tavanına veya taşıyıcı putrellere bir veya birden fazla uygun şekilde yerleştirilmiş; üzerlerine taşıma kapasiteleri yazılmış taşıyıcı veya kanca monte edilmelidir.

İyi bir asansör; yüksek kapasiteli, rahat, kullanışlı ve ekonomik işletim sağlamalıdır. İvmelenme ve frenleme rahatsız etmeyecek düzeyde ve kesin durmayı sağlayacak şekilde olmalıdır. Ayrıca elektrik tahrik sistemi, az masraflı ve verimli olmalıdır. Bakım masrafları da düşük düzeyde olmalıdır.

Tahrik sistemi, kabinin sadece yukarı-aşağı yönde gitmesini sağlamayıp, içindeki yolcuların da rahatsız olmayacağı bir konforu vermelidir. Eğer kabin hızı, kontrol edilemez değerlere ulaşırsa insan vücudu rahatsız olur; iç organları vücut içinde hareket eder.

Asansör sistemlerinde iki türlü tahrik sistemi mevcuttur. Bunlar: Elektrikli tahrik ve hidrolik tahriktir.

1.1. Elektrikli Tahrik

AC motorlar, asansörlerde yaygın olarak kullanılır. Ekonomik çözüm olarak ortaya çıkan AC motorlar, orta yükseklikte binaların ihtiyaç duyduğu orta hızlı asansörlerin tahrikinde kullanılır. 0,6–1,6 m/s arasındaki kabin hızlarında redüktörlü yüksek devirli motor kullanılır.

Çoğu basit tahrikte tek hızlı motorlar kullanılır. Daha konforlu tahrikte iki hızlı makineler ile frenleme ve ivmelenme kontrollü olarak kullanılır. Bu, voltaj ayarlaması veya regülatörle güç elektroniği donanımı ile sağlanır. Günümüzde gerilim ve frekans kontrollü AC motorlar kullanılmaya başlanmıştır.

1.1.1. Dişli Sistemli Makine

• Tek Hızlı Redüktörlü AC Tahrik

Genellikle basit asansörde AC tahrik kullanılır. Bu sistemlerde tek hızda dönmeyi sağlayan motor kullanılır. Yüksek hızlı redüktörlü makineler, ana kaynaktan doğrudan beslenir. Bu nedenle asansör, kontrolsüz şekilde sıçrama eğilimiyle hareket eder. Bu durumdan kurtulmak için motor miline volan monte edilmiştir. Tam yükte böylece ivmelenme azaltılır. Fren, mekanik çift pabuçlu frendir. Frenleme momenti kontrol edilmez. Bu nedenle hassas seviyeleme olmayabilir. Bu tahrik şekli, düşük tesis masrafı ortaya koyar

asansör tahrik sistemleriasansör tahrik sistemleri

• İki Hızlı Redüktörlü AC Tahrik

Birbirinden bağımsız ve farklı iki stator sargısıyla iki hız elde edilir. Bu makinelerin kullanımında iki hızlı-moment grafiği 2 farklı eğriden oluşur. Yüksek hızda eğri tek-hızlı AC motor ile aynıdır. Kontrolsüz tahrik olduğundan tahrik hızı, tahrik zamanı ve tahrik mesafesi yüke bağlıdır. Bu nedenle sıçrama ortaya çıkar. Frenleme momenti yüke bağlıdır ve yükle artar. Elektriksel frenleme son bulur ve kabini tamamen durdurmak için bir mekanik fren kullanımı gerekir.

asansör tahrik sistemleri

1.1.2. Dişlisiz Makine

1.1.2.1. Kademeli Hızlı Tahrik

İki hızlı redüktörsüz AC tahrik (kontrollü ivmelenme ve frenleme), Asansörlerdeki ivmeli hareket güç elektroniği ile kontrol edilir. İki hızlı motor sargılarının üç fazlı AC voltajı değiştirilir. İvmelenme sırasında AC voltajı, yarı-sabit ivmelenme momenti elde edildiği hıza bağlı olarak değişir. Böylece durmada kontrollü, DC voltajla kombine durumda çok konforlu asansör tahriki elde edilir. Redüktörsüz makinelerde tahrik kasnağı, direk motor miline bağlıdır. Dolayısıyla verimleri daha yüksektir. Burada kullanılan motorların devirleri oldukça düşüktür. Yalnız ebatları büyüktür. 2 m/s’den yüksek hızlı asansörler için tercih edilir.

asansör tahrik sistemleri

Resim1.4: İki hızlı redüktörsüz AC tahrik (motor ve tahrik kasnağı)

1.1.2.2. Kademesiz Hızlı Tahrik

• Tek Hızlı Redüktörsüz AC Tahrik (ACVV) (Kontrollü İvmelenme ve Frenleme, AC Değişken Voltaj)

İki bağımsız stator sargıları kullanılan makineler, pahalı endüksiyon makineleridir. Tek hızlı tek sargılı makine, optimum parametrelerle dizayn edilir ve çok ekonomiktir. Voltaj asansörün hız-zaman veya hız-pozisyon profiline göre ayarlanır. Her ivmelenme ve özellikle frenlemede direnç kayıpları artması bir dezavantajdır. Bu kayıplar yük momentine bağlıdır ve bu kayıpları karşılamak için özel rotor dizaynı ve motorun daha büyük boyutlu olması gerekir.

asansör tahrik sistemleri

Resim 1.5:Tek hızlı redüktörsüz AC tahrik (ACVV) (motor ve tahrik kasnağı)

• Tek Hızlı Redüktörsüz AC Tahrik (VVVF) (Kontrollü İvmelenme ve Frenleme, Değişken Voltaj ve Değişken Frekans)

Asansörler için mükemmel AC tahrikinde voltaj ve frekans kontrolü gereklidir. Yüksek hızlı redüktörsüz asansörler, tek sargılı düşük devirli, düşük frekanslı AC makineler için bu tür tahrik uygundur. Bu tür asansör makinelerinin sürücü devreleri vardır. Sürücüler yardımıyla frekans ve gerilim kontrollü bir şekilde asansör motoruna verilir. Dolayısıyla asansörün duruş ve kalkışları daha düzgün ve insanı rahatsız etmeyecek düzeyde olur.

asansör tahrik sistemleri

Resim 1.6:Tek hızlı redüktörsüz AC tahrik (VVVF) (motor ve tahrik kasnağı)

asansör tahrik sistemleri

Son yıllarda asansörlerde senkron motorlar da kullanılmaktadır. Senkron motorlarda, redüktörsüz AC motorlarda olduğu gibi dişli yoktur. Dişlisiz yapı sayesinde yüksek verim elde edildiğinden küçük motorlarla büyük yükler taşınabiliyor. Böylece sürücü (inverter) boyutu küçülüyor ve enerji tasarrufu sağlanabiliyor. Titreşimsiz çalışma, sessizliğin yanısıra üstün seyahat konforu sağlıyor. Tüm bu avantajlarının yanı sıra bakım da gerektirmediği için işletme maliyetlerinde tasarruf sağlıyor.

asansör tahrik sistemleri

Bu motorlar için asansör dairesine gerek yoktur. Kuyunun herhangi bir yerine yerleştirilebilir. Aşağıdaki resimde değişik şekilde yerleştirilişlerini görebilirsiniz. Asansör makine dairesi kuyu içine, dibine veya dışına yerleştirilerek yapılabilir.

asansör tahrik sistemleri

1.2. Hidrolik Tahrik

Hidrolik asansör, modern bir icat değildir ve prensip olarak çok eskidir. Sıvı olarak ilk önceleri su, daha sonra ise yağ kullanılmıştır. Önceleri sadece fabrikalarda ve depolarda kısa irtifalı yük asansörü olarak tercih edilen hidrolik asansörler, 1950 yıllarından itibaren yaygın olarak insan asansörü olarak da kullanılmaya başlanmıştır.

1983 yılındaki istatistik verilere göre pazar payı Avrupa’da %55, Amerika’da ise %60'lara ulaşmıştır. Hidrolik asansörlerin Türkiye’de uygulanması ise henüz yüzdelerle ifade edilemeyecek düzeydedir. Bugün için sadece kısa irtifalarda, büyük yüklerin taşınılması gereken ve çatı problemleri olan yerlerde akla gelen hidrolik asansörler, aslında Türkiye’de de çok eski zamanlarda tatbik edilmiştir (Hidiv Kasrı /Anadolu Hisarı). Türkiye’de, hidrolik asansörleri sanayileşmiş ülkelerin düzeyinde olmasa bile yakın bir gelecekte belli pazar payına ulaşacağı aşikârdır. Ancak bu asansörlerin verimli olabilmesi için çok değişik tip ve karakterde yapılabilen hidrolik asansörlerin seçiminde, asansör tasarımcılarının amacına uygun sistemin özelliklerine vakıf olmaları gerekmektedir.

• Hidrolik Asansörlerin Ortak Özellikleri

Asansörün makine dairesi, binanın herhangi bir yerinde serbestçe seçilebilir, ancak mekânlar dâhilinde kuyuya olan mesafesi 30 metreyi geçmemelidir. Çatı konstrüksiyonunda hidrolik asansörler mimarlara özgürlük tanır, asansörün teras katına da ulaşması mümkündür. Tahrik motoru, sadece asansör yukarı giderken çalışır; aşağı yönde ise sistem kendi ağırlığı ile hareket eder. Bu avantaj, herhangi bir olası arızada (enerji kesilmesi, sigorta atması gibi) kabinin aşağı yönde hareketini, ilave enerji kaynakları olmadan mümkün kılabilir. İniş hızı, çıkış hızına bağımlı olmadan yükseltilebilir. Bu avantaj, motor gücünü yükseltmeden, bina trafiğinin artırılmasında kullanılabilir. İlk harekette pompa tarafından basılan yağ, depoya geri döndüğünden tahrik motorun kalkışı yaklaşık yüksüz gerçekleşir. Bu nedenle motorun yıldız/üçgen bağlantısı mümkündür.

asansör tahrik sistemleri

Kaldırma işi, hidrolik sıvısını, kabini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen bir kaldırıcıya sevk eden ve elektrikle tahrik edilen bir pompa vasıtasıyla gerçekleşen asansörlerdir. Bu asansörlerde aşağı yön hareketi, kabinin kendi ağırlığı ile gerçekleşmektedir.

Hidrolik asansörlerde makine dairesi, genel olarak ilk durak seviyesinde bulunur. Burada bir yağ kazanı ve bunun üzerinde hidrolik makinesi (düzeneği), kumanda panosu ve hidrolik sıvısının içinden geçtiği hortumlar bulunmaktadır. Asansör kuyusu içinde kabin, varsa karşı ağırlık, silindir piston sistemi, askı tertibatı ve tamponlar bulunmaktadır.

Hidrolik asansörler, elektriğin tahrik ettiği pompanın yağı itmesiyle pistonların kabini kaldırması esasına göre çalışır. Pompalanan yağ, hidrolik makinesinden belirli şartları yerine getirerek geçip, borular vasıtasıyla silindiri harekete geçirir. Silindir, kabine doğrudan veya dolaylı olarak bağlanmış olabilir. Silindirin ittiği kabin, alınan kumanda ile gerekli kata taşınır.

Hidrolik asansörler, genellikle konutlarda, villa ve evlerde, tadilat gören binalarda; bina statiğine ek yük getirilmesinin istenmediği durumlarda (örneğin, eski eser tadilatı), fabrikalarda, alışveriş merkezlerinde panaromik olarak kullanılır. Asansörler; genel olarak yapılan sözleşmeler gereği aylık, 6aylık ve yıllık olarak gerekli bakımlardan geçmelidir.

Hidrolik asansör uygulamaları özet olarak iki ana grupta toplanabilir;

  • Direkt tahrikli sistemler (1:1 askı sistemi)
  • Endirekt tahrikli sistemler (1:2 askı sistemi)

asansör tahrik sistemleri

Hidrolik asansörler, sahip oldukları avantajlar nedeniyle bazı binalarda ve tesislerde kullanım imkânı bulmuşlardır. Bu avantajlarışunlardır:

  • Düşük malzeme maliyetleri ve bakım ücretleri
  • Binalarda daha etkin kullanılabilir alan yaratır.
  • Çatı dizaynında serbestlik ve teras katına ulaşma imkânı
  • Makine dairesi yerinin serbest seçimi
  • Binaya gelen yükün tabana iletilmesi ile statik hesaplarında kolaylık
  • Yüksek taşıma kapasitesi ihtiyaçlarını rahatlıkla karşılayabilme
  • Aşağı inişte masrafsız çalışma
  • Sessiz çalışma
  • Hassas kat ayarı (±3mm) ve otomatik seviyeleme
  • Olası arızalarda (enerji kesilmesi, bir faz gitmesi, sigorta atması) asansör otomatik olarak kata ulaşması
  • Darbesiz kalkış ve duruş, kademesiz hız ayarı

Bütün bu sayılanların yanı sıra hidrolik prensiplerinin uygulandığı bu tip asansörlerin sahip olduğu bazı dezavantajlar da vardır. Bunlar:

  • Kullanılan yağın özellikleri, sıcaklık ile değiştiğinden performans değişiklikleri
  • Yer altındaki sistemlerin yağ kaçakları, çevredeki su kaynaklarını kirletebilir.
  • Gerekli motor gücü aynı hızda ve aynı kapasitedeki konvansiyonel tip asansörlere oranla 2,5-3 kat fazladır. Motor, sadece yukarı yönde çalışmasına rağmen enerji tüketimi en az iki kat fazladır.
  • Montajda ve bakımda bilinmeyen maliyetler ve firmaların bakım kontratlarında yeraltı sistemlerinin değişmesini hariç tutması ek masraflar getirmektedir.

asansör tahrik sistemleri

Yaygın olarak kullanılmaya başlanan hidrolik asansörlerin uygulama alanları şunlardır:

  • İki, üç ve dört duraklı iş yeri binaları
  • İki, üç, dört ve beş duraklı apartmanlar
  • Küçük hastaneler, klinikler ve tıbbi binalar (3 kata kadar)
  • Düşük seyahat mesafeli, 500kg -5600kg arasında malzeme taşıma kapasiteli endüstriyel binalar
  • Hükümet binaları (4 kata kadar)
  • Büyük binaların garaj asansörleri
  • Çarşılardaki insan ve servis asansörleri
  • Yürüyen merdivenlere ek olarak özürlü asansörleri
  • Sahne asansörleri

Yapıları gereği veya mevcut bulunan bina içi trafik yoğunluğu nedeniyle hidrolik asansörlerin uygulamasının uygun olmadığı yerler şunlardır:

  • Çok büyük mağazalar
  • Dört katın üzerindeki hastaneler
  • Kuyu dibi deliği açılmasının büyük risk olduğu yapılar
  • Elektrik gücünün pahalı olduğu yerler veya elektrik gücünün sınırlı olduğu yerler

asansör tahrik sistemleri

1.2.1. Hidrolik Asansörlerin Sınıflandırılması

Hidrolik asansörler; kaldırma kapasitesine, tesis edilecekleri binaların yüksekliğine ve bina fonksiyonuna göre dizayn edilirler. En uygun hidrolik asansörün seçimi için kabinin tahrik edilme yöntemine göre iki temel sistem değerlendirilir.

1.2.1.1. Direkt Tahrikli Sistemler

Direkt tahrikli hidrolik asansörlerde silindir, direkt olarak kabin süspansiyonuna bağlanmıştır ve silindirin çıkış-iniş hızı, kabin hızına eşittir. Direkt tahrikli hidrolik asansöre ait temel elemanlar şekil 1.2'de gösterilmiştir. Endirekt tahrikli hidrolik asansörlerde benzer elemanlar kullanılmaktadır.

Silindirler; 1 kademeli, 2 kademeli, 3 kademeli olabilir.

Direkt tahrikli sistemlerin özellikleri ise şunlardır:

  • Yükten kaynaklanan kuvvetler, direkt olarak kuyu tabanına iletilirler.
  • Merkezden direkt tahrikte, kuyu kesitinden maksimum kullanım sağlanır.
  • Merkezden tahrikte raylar kuyu merkezindedir.
  • Paraşüt tertibatına gerek yoktur, patlak boru emniyet valfi kullanılır.
  • Merkezden tahrikte kuyu dibinde, su sızdırmaz bir silindir çukuru gereklidir.
    • Yandan direkt tahrikte kuyu dibi derinliği, silindirin kademe sayısına göre değişir.
    • Direkt tahrikli sistemler iki ana gruba ayrılmıştır:
  • Merkezden tahrikli
    • Yandan tahrikli
      • Yandan direkt tahrikli
      • Tek pistonlu
      • İki pistonlu

Direkt Tahrikli Sistemler: Burada silindir, direkt olarak kabin arabasına bağlanmıştır, Silindir çıkış/iniş hızı, kabin hızına eşittir. Uygulama modelleri ise aşağıda belirtilmiştir.

Merkezden Tahrik Özellikleri

Tesisin kullanımında oluşan kuvvetler, direkt olarak kuyu tabanına iletilirler. Bu nedenle kuyu, yan duvarları daha hafif tip inşa edilebilir.

  • Kuyu alanı, maksimum seviyede kullanılabilir; silindir için kuyu kesitinde herhangi bir hacim gerekmez.
  • Raylar, kuyu (kabin) merkezindedir.
  • Kabine dört taraftan giriş sağlanabilir (rayların diagonal montajı halinde).
  • Kuvvet uygulama noktası merkezidir.
  • Paraşüt tertibatı gereksiz, patlak boru emniyet valfi gereklidir.
  • Kuyu dibinde su sızdırmaz bir silindir çukuru gereklidir. Çukur derinliği, kullanılan silindirin kademe sayısına göre değişir.

Kullanım Alanı

  • Yük ve insan asansörleri için çok uygundur.
  • Seyir mesafesi, 30 m’ye kadar mümkündür.
  • Taşıma kapasitesi, 20.000 kg’a kadar çıkabilir.
  • Büyük kabin alanları için uygundur.

Yandan Tahrik, Tek Silindir: Burada silindir konumu yanda olup silindir tabanı, kuyu dibine; silindir başlığı ise kabin arabasının üst çerçevesine direkt olarak bağlanmıştır.

Özellikleri

  • Yükten kaynaklanan kuvvetler, direkt olarak kuyu tabanına iletilir.
  • Kuyu alanı kullanımı, yana monte edilen silindir nedeniyle biraz daha düşüktür.
  • Raylar, kuyu(kabin) merkezinde değildir.
  • Mesnet mesafelerine göre ray kesiti büyüyebilir.
  • Kabine üç taraftan giriş sağlanabilir.
  • Kuvvet uygulama noktası, kabin alanı dışındadır.
  • Paraşüt tertibatı gereksiz, patlak boru emniyet valfi gereklidir.
  • Kuyu dibi derinliği, kullanılan silindir kademe sayısına göre değişir.

Kullanım Alanları

  • Yük ve insan asansörleri için uygundur.
  • Seyir mesafesi tek kademeli silindirde 3.7 m; 2 kademeli silindirde 7m; 3 kademeli silindirde taşıma kapasitesi 2.000 kg’a kadar mümkündür.

Yandan Tahrik, Çift Silindir: Bu arada silindir montajı diagonaldir. Silindirlerin aynı anda hareketini sağlamak, kabin taşıyıcı konstrüksiyonun rijitliği ile mümkündür. Bu konstrüksiyonun özellikle köşe noktalarından oluşacak momentlere mukavemet gösterecek takviyelerin öngörülmesi gerekmektedir.

Özellikleri

  • Fizikten kaynaklanan kuvvetler, direk olarak kuyu tabanına iletilir.
  • Yanlara monte edilen silindirler nedeniyle kabin alanı biraz daralır.
  • Kabine iki taraftan giriş sağlanabilir.
  • Kuvvet uygulama noktası, kabin merkezi olmakla beraber; merkezden kaçık yüklemelerde hafif yükün olduğu taraf, kabin arabasının müsaade ettiği ölçüde önceden kalkar. Diğer silindir bunu takip eder.
  • Paraşüt tertibatı gereksizdir, ancak her iki silindir için patlak boru emniyet valfi öngörülmelidir. Silindirlerin birbirine özel tasarımlı hidrolik boru ve rekorlar ile bağlanması durumunda bağlantı T’sine bir adet emniyet valfi takılması yeterlidir. İki silindirin birbirlerine bağlantısında hortum kullanılması sakıncalıdır.

Kullanım Alanları

  • Yük ve insan asansörleri için uygundur.
  • Seyir mesafesi, 3 kademeli silindirde 10 m’dir.
  • Taşıma kapasitesi 10.000 kg’a kadar mümkündür.

Endirekt Tahrikli Sistemler: 1:2 ters palanga sisteminden kaynaklanan tahrik nedeniyle silindir stroku, seyir mesafesinin yarısı kadardır. Silindir çıkış/iniş hızı da kabin seyir hızının yarısı kadardır.

Burada silindire uygulanan kuvvet ise kabin ağırlığı ve taşıma kapasitesinin iki katı ile piston, makara ve halat ağırlıklarının toplamı kadardır. Kılavuzlamada sürtünme kayıplarını asgariye indirmek amacıyla kılavuz paten yerine kılavuz makara kullanımı tercih edilmelidir.

Yandan Tahrik (Semer Tipi)

Özellikleri

  • Kuvvetler, direkt olarak kuyu tabanına iletilir.
  • Kuyu alanı kullanımı, yana monte edilen silindir nedeniyle biraz azalır.
  • Kabine üç taraftan giriş sağlanabilir.
  • Kuvvet uygulama noktası kabin alanı dışındadır.
  • Yüksek irtifalarda bile silindir için ilave bir kuyu çukuruna gerek yoktur.
  • Paraşüt tertibatı gereksiz, patlak boru emniyet valfi gereklidir.

Kullanım Alanı

  • Yük ve insan asansörleri için uygundur.
  • Seyir mesafesi, 35 m’ye kadar mümkündür
  • Taşıma kapasitesi, 2.000 kg’a mümkündür.

Yandan Tahrik, Çift Silindir: İki silindir kullanılan bu sistemde silindirlerin senkron çalışmasını sağlamak için kabin çerçevesinin rijit bir yapıya sahip olmasışarttır.

Özellikleri

  • Kuvvetler, direkt olarak kuyu tabanına iletilir.
  • Kuyu alanı kullanımı, iki silindir dolayısıyla azdır.
  • Silindir için ilave bir kuyu çukuruna gerek yoktur.
  • Paraşüt tertibatı gereklidir.

Kullanım Alanları

  • Yük ve insan asansörü olarak kullanılabilir.
  • Seyir mesafesi, 35m’ye kadar mümkündür.
  • Taşıma kapasitesi, 8.000 kg civarındadır.

Sanayileşmiş ülkelerde son senelerde artan hidrolik asansör talepleri, hidrolik asansörün teknolojik olarak gelişmesine büyük katkı sağlamıştır. Birkaç sene öncesine kadar hidrolik asansörlere verilen sınır değerleri, bugün artık geçerliliğini yitirmiştir. Seyir mesafesi ve hızı ile ilgili burada verilen rakamlar, sınır değerleri olmayıp genelde uygulanan değerlerdir. Hidrolik tahrik grupları üreten birçok firma, bu rakamların çok daha üzerindeki kapasitelerde üretim yapabilmektedir.

asansör tahrik sistemleri

a) Merkezden Direkt Tahrikli Hidrolik Asansör

Bu sistem, genellikle özel dizaynlar istendiğinde kullanılır. Paraşüt sistemi gerekli değildir ve çok kademeli bir piston sayesinde uzun bir seyahat mesafesi elde edilebilir. Bu sistemin dezavantajı, silindiri yerleştirmek için bir delik açmanın gerekliliğidir (şekil 1.13).

asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu

Merkezden tahrikli hidrolik asansörlerde kuyu, üstteki şekilde görüldüğü gibidir. Hidrolik başka bir alandan motor yardımıyla pistona pompalanacaktır. Hidrolik tankı ve pompa motoru, yer kapladığından kuyu dibinde muhafaza edilemeyecektir. Kuyu dibinde herhangi bir nedenle yağ sızımına engel olmak gerekir.

b) Yandan Direkt Tek Pistonlu Hidrolik Asansör

Bu sistemde süspansiyon ile piston arasında direkt bağlantı vardır. Genellikle seyahat mesafesi kısa olan montajlarda kullanılır. Ancak kademeli teleskobik piston kullanılarak seyahat mesafesi uzun olan yerlerde de kullanılabilir. Asansörde paraşüt sistemine gerek yoktur.

asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu

Yandan direkt pistonlu hidrolik asansörlerde, kabini bir platform gibi kaldırma kuvveti uygulanır. Bu tip bir asansörde durak sayısı azdır. Böylece sisteme uygulanan yük miktarı değişecektir. Kabine uygulanan kuvvete karşı yolcu sayısına bağlı yük miktarı da artacaktır. Direkt tahriklerde piston kolunun uzatılması, maliyet ve kullanım açısından uygun olmamaktadır. Piston kolu uzadığı zaman kademelendirilmesi gerekmektedir. Bu ise daha çok hidrolik ihtiyacını doğurmaktadır. Bunu pompalamak için daha güçlü motor kullanılması gerekmektedir. Böylece maliyet artmaktadır. Bu tip asansörler, alışveriş merkezlerinde dekoratif olarak panoramik kabinlerle kullanılır.

asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu

c) Yandan Direkt İki Pistonlu Hidrolik Asansör

Bu sistem; kısa seyahat mesafesi, geniş yük asansörleri için kullanılır. Silindirler şekil 1.6'da görüldüğü gibi diyagonal veya proje dizaynının seçimine göre tersi şekilde monte edilebilir. Ray patenleri, genellikle kama tipi olup özel bir malzemeden yapılmıştır.

asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu

1.2.1.2. Endirekt Tahrikli Sistemler

Endirekt tahrikli hidrolik asansörlerde 1:2 palanga sistemiyle çalışma sonucu seyir mesafesi silindir strokunun iki katıdır. Kabin hızı da silindir çıkış-iniş hızının iki katıdır. Yüksek seyir mesafelerinde ve hızlarda endirekt tahrikli sistemler tercih edilir. Silindir kabin süspansiyonuna yandan endirekt olarak bağlanır. Kabini tahrik etmek için 1 veya 2 silindir kullanılabilir.

Endirekt tahrik sistemlerin özellikleri

  1. Kuvvetler, direkt olarak kuyu tabanına iletilir.
  2. Kuyu alanı, yana montaj yapılan silindir nedeni ile azalır.
  3. Yüksek irtifalarda bile silindir için ilave bir kuyu çukuruna gerek yoktur.
  4. Paraşüt tertibatı gereklidir.

Endirekt hidrolik asansörler, üç tarzda binalarda kullanılmaktadır:

  • Tek pistonlu
  • İki pistonlu
  • Karşıağırlıktan tahrikli

a) Yandan Endirekt Tek Pistonlu Hidrolik Asansör

Hidrolik asansör uygulamalarında en sık kullanılan ve tercih edilen çeşittir. Bu asansörde halatlar ile seyir mesafesi iki katına çıkarılmaktadır. Ancak halat kopmasına karşı tedbir olarak paraşüt düzeni kullanılmalıdır. Kabin, ankastre mesnetli bir çelik konstrüksiyona yerleştirilmekte ve pistonun ittiği makaradan geçen halatlar, kabin alt

asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu

b) Yandan Endirekt İki Pistonlu Hidrolik Asansör

Yandan endirekt iki pistonlu hidrolik asansörler, uzun seyahat mesafeli yük asansörleri için kullanılır. Aşağıdaki şekillerde görülen hidrolik asansörde hız ve taşınacak yük fonksiyonlarına göre hesaplanmış bir paraşüt sistemi zorunludur. Her iki yana yerleştirilen silindirlerin senkron olarak çalıştırılması ve hassas kat seviyelemesi önemli

asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu

29

c) Karşı Ağırlıktan Tahrikli Endirekt Hidrolik Asansör

Karşı ağırlıktan tahrikli endirekt hidrolik asansörlerde, çift tesirli hidrolik piston kullanılmaktadır. Kabinin hareketi, karşı ağırlığa bağlı piston tarafından sağlanmaktadır. Çalışma hızı 1 m/s, kaldırma yüksekliği 20 m’ye ulaşmaktadır. Bu sistemle daha küçük piston çapı ve düşük volumetrik akışa sahip pompa kullanma imkânı doğmuştur.

asansör tahrik sistemlerinin kuruluşu asansör tahrik sistemlerinin kuruluşuasansör tahrik sistemlerinin kuruluşu

TAHRİK KASNAĞI

Sürtünmeli tahrik gruplarında kullanılan tahrik kasnakları, genellikle GG-18 veya GG22 dökme demirden imal edilirler. Aşınmaya karşı dayanıklı olması için dökme demire % 10-50 oranında çelik katılarak Brinell sertliği HB = 200 ÷ 220 daN/mm2 olan malzemeler veya molibdenli alaşımlar yaparak Brinell sertliği HB = 200 ÷ 250 daN/mm2 olan malzemeler kullanılmaktadır. Tahrik kasnakları, daha yüksek sertlik değerleri için yüzeyi sertleştirilmiş dökme çeliklerden de imal edilirler. Hafif yapıda olmaları istendiğinden genellikle destek elemanlı olarak dizayn edilirler. Tahrik kasnağının görünüşleri ve boyutları şekil 2.1’de görülmektedir.

Sürtünmeli tahrik mekanizmasında yük ve dengeleme (karşı) ağırlığı, bir tahrik kasnağı üzerinden geçirilen askı halatlarının uçlarına bağlanmaktadır. Karşı ağırlığın hesaplanmasında taşıyıcı kabin ağırlığı ile faydalı yükün genellikle % 40 ile % 50 oranında bir kısmının ağırlıkları toplamanın dengelenmesi konusu dikkate alınır. Tahrik kasnağının boyutlandırılması için askı halatları esas alınmaktadır.

asansör tahrik kasnağı asansör tahrik kasnağı

Yiv eksenleri arasındaki t mesafesi: Yarım yuvarlak yivlerde t > 1,3 d Yarıklı ve kama yivlerde t > 1,6 d

Şekil 2.1: Tahrik kasnağının görünüşleri

Tahrik kasnağı mili yataklarına radyal ve sonsuz vida mekanizmasının karşı çarkından eksenel yükler gelmektedir. Bu nedenle seçilecek rulmanların bu yükleri karşılaması gerekir. Büyük yüklerin kaldırıldığı tahrik mekanizmalarında makaralı oynak rulmanlar, küçük yüklerde ise bilyeli sabit rulmanlar en uygun çözümlerdir. Tahrik kasnağının temel ölçüleri şekil 2.2'de gösterilmiş, boyutsal değerleri ise tablo 2.1’de verilmiştir.

asansör tahrik kasnağı asansör tahrik kasnağı asansör tahrik kasnağı

Hidrolik tahrik kasnakları, iki ayrı tahrik kasnağının birleşmiş haline benzemektedir. Kanal sayısı, asansörün yük miktarına göre değişmektedir. Yük miktarının artışı, gücü artıracağından kasnağın üzerinden geçen tel halat miktarını artırır. Tel halat miktarı arttıkça kanal sayısı da artacaktır. Tabloda hidrolik tahrik kasnağı teknik özellikleri verilmiştir.

asansör tahrik kasnağı asansör tahrik kasnağı asansör tahrik kasnağı asansör tahrik kasnağı

2.1. Yardımcı Tekerlek

Kabinle karşı ağırlığın aralığını açmak için çok defa serbest dönüşlü bir saptırma makarası (yardımcı tekerlek) gereklidir. Bundan başka, makine dairesinin yukarıda olmadığı hallerde, halat palanga donanımı yapıldığı durumlarda birçok halat makarası kullanılması zorunludur. Resim 2.5'te gösterilen kasnaklar saptırma makarası olarak da kullanılabilir. Saptırma makaralarına ait boyutlar tablo 2.4'te görülmektedir.

asansör tahrik kasnağı

Asansör motorundaki kasnakla benzer özelliktedir. Fiziksel görünüm bakımından aynıdır. Saptırma kasnağındaki yiv (oyuk) sayısı, tabloda görüldüğü gibi halat çaplarına göre değişmektedir. Saptırma kasnağı, halatın motor kasnağından çıktıktan sonra açısal olarak genişlik kazandırmak amacıyla kullanılır. Böylece kabinin büyüklüğüne göre saptırma açısı değişecektir. Saptırma kasnağı, makine motor aksamının alt bölümüne ana kasnakla aynı yönlü olarak monte edilir. Yardımcı tekerlek kullanılmasının en büyük yararı, motor aksamının sökülmesinde taşıyıcılık görevini devralmasıdır. Asansör kabini son durakta tamponların üstüne manuel olarak oturtulur. Daha sonra halatları bağlantı noktalarından kurtularak ya da gevşetilerek yardımcı tekerlekten halat kurtarılır. Daha sonra kasnak sökülerek yenisi takılır. Halat, tekrar saptırma kasnağına yerleştirlerek kabine bağlantısı sağlanır.

asansör tahrik kasnağı

Şekil 2.4: Saptırma makarası

Saptırma makarası, makine-motor aksamının alt kısmına gelecek şekilde yerleştirilir.

Şekil 2.5: Saptırma makarasının tahrik kasnağına göre durumu

Eğer tahrik kasnağı ve saptırma kasnağı çaplarını aynı kabul edersek ß = 180 – ? eşitliğini kullanarak halatın düşeyle yaptığı açıyı bulabiliriz. Bu durumda tan ß= b/ h eşitliği 0,5 den büyük olmamalıdır. Teorik olarak istenen h / b oranının 3,5’ten büyük olmasıdır.

asansör tahrik kasnağı

Saptırma makarasında mil yatakları, sağa ve sola yerleştirilir. Böylece makaranın dengeli bir şekilde çalışması sağlanır. Mil çapına göre makaranın büyüklüğü değişmektedir.

asansör tahrik kasnağı asansör tahrik kasnağı

TÜM DERS NOTLARI İÇİN TIKLAYIN
YORUMLAR

YORUM YAZ
Yorum yazabilmek için sağ üstten giriş yapmanız gerekir.
  Üye değilseniz,üye olmak için
 TIKLAYIN.
Lütfen sorularınızı yukarıdaki SORUSOR sekmesinden sorunuz
Buradan sorularınıza admin tarafından CEVAP VERİLMEYECEKTİR.
Max. 1000 karakter.
Sinavlara hazirlik