BUTUNSiNAVLAR.COM
        Giriş     Üye OL
Asansör kabin fren sistemi, Asansör kabin fren elemanları, Asansör kabin fren tertibatı, Paraşüt Tertibatı, tekerlekli fren tertibatı

Asansör kabin fren sistemi

KABİN FREN SİSTEMİ

Elektromekanik asansörlerde yaklaşık 50 yıldır yaygın olarak kullanılan güvenlik sistemlerinden bir tanesi de paraşüt ve frenleyicisidir. Asansörün ana hareketi yapan kısmından bağımsız, başka bir yere yerleştirilen bu sistemler, asansör kabininde herhangi bir nedenle oluşabilecek kontrol dışıbir hızlanma olduğunda devreye girerler.

Prensip olarak, paraşüt sistemler genelde aşağı olmak üzere (bazen yukarı yönde de olabilir) kabin hızında beklenmedik bir artışsöz konusu olduğunda devreye girip kabini ve dolayısıyla da içindekileri korurlar. Örneğin, hızı 1 m/sn olan bir asansör, normal hız değerini %15 aştığında, yani hızı1,15 m/sn olduğunda bu sistem devreye girer. Paraşüt ve frenleyici sisteminde iki adet frenleyici kullanılmaktadır. Bunlardan biri yukarı frenleme yaparken diğeri de aşağıya doğru frenleme yapmaktadır.

Frenler, asansör kabini ile birlikte raylara yerleştirilirler. Frenler bir mekanizma yardımıyla aynıanda hareket ederler. Rayın kalınlığı9 mm olup, iki tarafta da 4 mm gibi bir boşluk bulunmaktadır. Güvenlik sistemi tarafındaki çelik halatın kalınlığı6 mm’dir. Paraşüt yani regülatör, hız ölçme görevi görürken normal hızdan öngörülen bir değerin üzerinde sapma meydana geldiğinde, merkezkaç kuvvetinin etkisini kullanan bir mekanizma sayesinde kilitlenme gerçekleşir ve çelik halatın ilerlemesini frenler durdurur. Devreye girme için gerekli olan kuvvet yay vasıtasıyla ayarlanır.

kabin fren sistemleri

Burada dikkat edilmesi gereken husus, paraşüt yani regülâtörden geçen halatın taşıyıcı halat olmamasıdır. Bu halat sadece frenleme maksadıyla kullanılır. Asansör kabininin üstünden frenleyici ile çıkan halat, regülatör kasnağından geçerek tekrar aşağıya iner ve makine dairesindeki bir kasnaktan da geçtikten sonra asansör kabininin alt tarafına bağlanır

kabin fren sistemleri

Hız sapması meydana geldiğinde, yukarıda kilitlenen paraşüt sistemi aşağıya doğru gitmek isteyen asansör kabinine izin vermeyecektir. Bu esnada halatta çok yüksek gerilmelerin oluşmasını engellemek için frenler de devreye girer ve kabin aşağıya doğru inmek istediğinde frenleri de kendine çeker ve halat sıkışır. Böylece asansör kabini hem mukavemet açısından hem de güvenlik açısından iyi bir şekilde durmuş olur. Eğer bu sistemde sadece paraşüt kullanılsaydı da, frenler kullanılmasaydı, paraşütün blokaj anında, fiziksel olarak aşağıya doğru izafi hareketi sıfırlamaya çalışacak olan kabin, yapısına ve ağırlığına göre halatı koparırdı ya da paraşüt sistemine zarar verirdi. Ayrıca durmada oluşabilecek çok yüksek ivme değerleri de insan sağlığıaçısından zararlıdır.

3.1. Paraşüt Tertibatı

Paraşüt tertibatı halat kopması veya iniş hızının aşırı derecede artması hâlinde, asansörü kılavuz raylar üzerinde frenleyerek durdurur. Kabinin üst veya alt kirişlerine yerleştirilir. Elektrikli, hidrolik veya pnömatik sistemler güvenli olmadığından mekanik olarak çalışırlar. Ani frenleyerek kısa mesafede durdurma, atalet kuvvetleri yüzünden gerek insan, gerekse taşıyıcıelemanlar üzerinde zararlıetki yapacağından, yumuşatıcıve kaydırıcı paraşüt freni uygulanır. 0,85 m/s asansör hızına kadar kullanılan sert fren etkilerinden başka, kılavuz raylarıda zedeleyebilirler.

kabin fren sistemleri

Bunlardan, tutma mesafesi 1–2 cm olan paraşüt düzeni sakıncalarından dolayıönemini yitirmiştir. Tüm asansör kabin ve platformları için regülatör yardımcılığı ile birlikte konulmasızorunlu olan paraşüt düzeni, karşıağırlık için de özel bir halde gereklidir. Karşı ağırlığın hareket alanı altında, insanların bulunduğu, konut, büro, toplantı salonları gibi yerler varsa karşıağırlık da paraşüt düzeni ile donatılmalıdır.

kabin fren sistemleri

Kabinin aşağı yönde hareketi sırasında normal hızının 1,4 katını aşması, halatların kopması veya halatlardan birinin fazla uzaması hâlinde kabin, paraşüt tertibatı vasıtasıyla kılavuz raylara tespit edilir. Bu tertibat kabinin altına veya üstüne yerleştirilir. Bu sırada motor ve fren şebekeden ayrılır. Paraşüt tertibatının kabin hızına bağlı olarak kullanılan başlıca iki türü vardır.

  • Ani olarak etki eden paraşüt tertibatı
  • Kademeli olarak etki eden paraşüt tertibatı(mekanizması)
  • Ani Olarak Etki Eden Paraşüt Tertibatı

Bu tip paraşüt tertibatı 1 m/sn’lik kabin hızlarına kadar kullanılır. Kabini durdurma mesafesi küçük olduğundan kabin ve kılavuz raylar aşırı zorlanır. Daha büyük hızlarda paraşüt tertibatı çalıştığı zaman yolcular şok etkisi altında kalacağından, bu tip paraşüt tertibatıtercih edilmez. Ani etki eden paraşüt tertibatları(a) tırtıllıtipi (b) masuralıtipi (c) köşeli tipi olmak üzere üç değişik tiptedir. Şekil 3.5'te ani olarak etki eden paraşüt tertibatları görülmektedir.

kabin fren sistemleri

(a) (b) (c)

Tırtıllıtipi paraşüt düzeni, şekil 3.5(a)’da görüldüğü gibi paraşüt tertibatıtestere dişli kamlarla tutturulmuştur. Bunlar kabinin her iki tarafına kılavuz rayları sıkıştıracak tarzda yerleştirilmiştir. Bunlar aralarında mekanik olarak temastadırlar. Manivela koluna bağlı bulunan ve regülatör halatı adı verilen çelik halat çekildiği zaman kamlar kılavuz rayını sıkıştırarak kabinin durmasınısağlarlar.

Masuralıtip paraşüt düzeninde, şekil 3.5(b)’de görüldüğü gibi sertleştirilmişbir çelik silindir gittikçe daralan çeneye girer. Böylece kılavuz rayın karşısında kendi sıraya giren bir tampon levha oluşturur. Bu tip paraşüt düzeni genellikle düşük hızlarda çalışan ağır yük asansörlerinde tercih edilir.

Köşeli tip paraşüt düzeni, şekil 3.5(c)’de görüldüğü gibi çelik çeneler eğimli dökme demir bloklara yerleştirilmiştir. Çenelerin kılavuz rayla birleşmesi anında bir takoz hareketi meydana gelir ve paraşüt düzeni kilitlenir.

kabin fren sistemleri

Paraşüt halatının diğer ucu şekil 3.1’de görüldüğü gibi hız kontrol tertibatıve yardımcı bir kasnaktan geçirilerek karşı ağırlığa tespit edilir. Bu durumda taşıyıcı halatın kopması veya anormal şekilde uzaması paraşüt halatının gerilmesine neden olacağından paraşüt tertibatınıharekete geçirir. Diğer taraftan kabin hızı, normal hızın % 25 aştığızaman paraşüt tertibatının çalışması istenmektedir. Bu durumda kabin aşağı yöndeki hareketine devam edeceğinden paraşüt halatıgerilerek paraşüt tertibatını çalıştırır. Paraşüt tertibatıtarafından durdurulan kabin, kılavuz raylarından, motor miline bağlıbir kasnağı döndürmek suretiyle serbest hale getirilir. Bundan sonra, zedelenen kılavuz raylarıdüzeltmek gerekir.

TÜM DERS NOTLARI İÇİN TIKLAYIN
YORUMLAR

YORUM YAZ
Yorum yazabilmek için sağ üstten giriş yapmanız gerekir.
  Üye değilseniz,üye olmak için
 TIKLAYIN.
Lütfen sorularınızı yukarıdaki SORUSOR sekmesinden sorunuz
Buradan sorularınıza admin tarafından CEVAP VERİLMEYECEKTİR.
Max. 1000 karakter.
Sinavlara hazirlik