BUTUNSiNAVLAR.COM
        Giriş     Üye OL
elektrik sayaçları, 3 fazlı elektrik sayaçları nasıl çalışır, üç fazlı elektrik sayaçları, 3 fazlı elektrik sayaçlarının çalışma prensipi, elektrik sayaçlarının çeşitleri, aktif sayaçlar, elektrik sayaçları ne kadar yakar, sayaç hesaplaması, ne kadar elektrik harcar

Elektrik Sayaçları 3 fazlı

• Üç Fazlı Dört Telli Sayaçlar

Üç fazlı, nötrlü ve nötrü topraklanmış sistemlerde dengesiz yüklerin çektikleri enerjinin ölçülmesinde kullanılır. Her fazın enerjisini ayrı ayrı ölçüp bunların toplamını verecek şekilde yapılmıştır.

Üç ölçme sistemleri; yani üç akım, üç gerilim bobinleri vardır. Akım bobinlerinin her biri bir faza seri, gerilim bobinleri de kendi fazlarının girişi ile nötrü arasına paralel bağlıdır.

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Şekil 3. 6: Üç fazlı dört telli sayaç bağlantısı

Bu bağlantıda:

  1. akım bobin uçları 1 ve 3 numaralı ile
  2. akım bobini uçları 4 ve 6 numaralı ile
  3. akım bobin uçları 7 ve 9 numaraları ile gösterilmiştir.

Gerilim bobinleri 1. uçları (giriş uçları) akım bobinleri girişleri ile köprülenmiştir. 1. gerilim bobinin 2 numaralı ucu 1. akım bobinin 1 numaralı ucuna, 2. gerilim bobinin 5 numaralı ucu 2. akım bobinin 4 numaralı ucuna, 3. gerilim bobinin 8 numaralı ucuna 3. akım bobinin 7 numaralı ucuna köprülenmiştir. Gerilim bobinlerinin 10–12 numaralar ile belirtilen ortak uçları nötr iletkenine bağlanmıştır. Öyle ki nötr iletkeni sayacın 10 numaralı ucundan girer 12 numaralı ucundan çıkar (Şekil 3.6).

Nötr hattının bağlanmadığı üç fazlı bağlantılarda vardır. Üç fazlı aktif sayacı devreye bağlayarak güç bulma yöntemlerini arkadaşlarınızla tartışınız. Farklı örnekler geliştiriniz.

3.2.2.2. Reaktif Sayaçlar

İşletmelerde çekilen reaktif gücü ölçen cihazlara reaktif sayaç denir. Alternatif akımda çalışan endüktif yükler (motor, trafo vb.) aktif gücün yanında bir de reaktif güç harcanır.

Büyük işletmelerde çok sayıda motor ve trafo kullanıldığından çekilen reaktif güç de büyük olur. Dolayısıyla boşu boşuna para ödemiş oluruz. Ayrıca trafoyu ekstra yüklemiş olduğumuzdan dolayı enerji dağıtım şirketine olan yükümüz artar.

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Yapıları aktif sayaçlara benzerler. Aralarındaki fark sayacın gerilim bobinine uygulanan gerilimin akıma göre 900 kaydırılması gerekir.

Aron bağlı sayaçlarda bir faz akımı ile diğer iki faz arası gerilimi alınarak bu şart sağlanmış olur.

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Şekil 3.7: Üç fazlı üç telli reaktif sayaç iç bağlantısı Şekil 3.8: Üç fazlı dört telli reaktif sayaç iç bağlantısı

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Ev ve küçük iş yerlerinde çalıştırılan endüktif özellikteki alıcılar reaktif enerji çeker; fakat bu güç çok küçük olduğundan böyle küçük aboneler için reaktif enerji sayacı istenmez. Bu nedenle reaktif sayaçlar 3 fazlı olarak üretilir.

3.2.2.3. Redüktörlü Sayaçlar

Sayaçların devreye bağlanmalarını üç şekilde inceleyelim.

  • Direkt bağlama
  • Akım ölçü trafo ile bağlama
  • Akım ve gerilim ölçü trafo ile bağlama

Sayaçların direkt bağlanmaları ile ilgili açıklamaları incelenmişti, hatırlayınız. Diğer bağlama yöntemleri aşağıda anlatılmıştır.

Sayaçların ölçeceği akımlar ve gerilimler büyük olduğunda devrelere ölçü trafoları ile bağlanırlar. Bazı tip sayaçlar ölçü trafolu olmasına rağmen sarfiyatı doğrudan kWh cinsinden gösterir. Bazıları ise ölçü transformatörleri ile kullandıklarında sayacın gösterdiği değer, trafonun dönüştürme oranı ile çarpılır.

Örneğin, akım transformatörünün dönüştürme oranı ni, gerilim transformatörünün dönüştürme oranı nu, sayaçta okunan değer de K ise ölçülen enerji (A);

A = K. ni. nu olur.

• Akım Ölçü Trafolu

Alçak gerilim şebekelerinde, büyük akım çeken tesislerde akım bobinine, bir ölçü transformatörünün sekonder uçları bağlanır. Bu tip yerler için sayacın akım bobini 5 A’lik ve gerilim bobini de şebekeye doğrudan doğruya bağlanacak şekilde düzenlenmiştir. Bağlantı şekillerine aşağıda yer verilmiştir.

• Bir fazlı aktif sayacın akım trafolu bağlantısı

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

• Üç fazlı üç telli aktif ve reaktif sayacın akım trafolu bağlantısı • Üç fazlı dört telli aktif ve reaktif sayacın akım trafolu bağlantısı

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

• Akım ve Gerilim Ölçü Trafolu

Yüksek gerilimli tesislerde güç sarfiyatını ölçmek için sayaçlar ölçü transformatörleri ile birlikte bağlanır. Böylece, yüksek gerilimin değeri sayaç için uygun bir seviyeye düşürüldüğü gibi aynı zamanda sayaç, yüksek gerilim devresinden de yalıtılmış olur.

Hem büyük akım hem de büyük gerilim ölçülmesi gerektiğinde akım ve gerilim trafoları birlikte devreye bağlanır. Böylece yüksek değerli akım ve gerilim ölçülmesi sağlanmış olur. Bağlantışekillerine aşağıda yer verilmiştir.

• Üç fazlı üç telli aktif ve reaktif sayacın akım ve gerilim trafoları ile bağlantısı

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Şekil 3. 14: Üç fazlı üç telli aktif sayacın akım ve gerilim trafoları ile iç bağlantışeması

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Şekil 3. 15: Üç fazlı üç telli reaktif sayacın akım ve gerilim trafoları ile iç bağlantışeması

• Üç faz dört telli aktif ve reaktif sayacın akım ve gerilim trafoları ile bağlantısı

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Şekil 3. 16: Üç fazlı dört telli aktif ve reaktif sayacın akım ve gerilim trafoları ile iç bağlantı şeması (Nötr bağlantısız)

3.2.3. Elektronik Sayaçlar ve Bağlantıları

Elektrik tesislerinde ve konutlarda kullanım için tasarlanan elektronik elektrik sayaçları tek fazlı ve üç fazlı olarak sınıf 1 hassasiyetinde üretilmektedir. Bu sayaçlara akıllı sayaçlar da denir. Hassasiyet sınıfları 0,5’e kadar düşürülmüştür. Günümüzde yeni yapılarda aboneliklerde elektronik sayaçların kullanılması zorunludur.

TEDAŞ Genel Müdürlüğü, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji İşleri Etüt İdaresi yetkilileri 2000 yılında yapmış oldukları çalışmalar neticesinde birtakım hesaplamalarda bulunmuşlar ve buna göre 17:00 ile 22:00 saatleri arasında kullanımın toplam kullanıma göre miktarı %15 olarak saptanmış. 2003 yılında bu oran daha da büyümüştür.

Tüketimin yaklaşık % 25-30' unun meskenlere ait olduğu düşünüldüğünde, meskenlerde kullanılan enerjinin büyük bir kısmının faal alanın dışına kaydırılmasıyla maksimum % 25'lik bir kullanım saat bazında kaybolarak daha fazla tasarruf sağlamaktadır. Saat zamanındaki aşırı yüklenmeden oluşan hat kayıpları, vs. diğer unsurların eklenmesiyle oluşan enerjinin 2000 yılı verilerine göre yıllık bazda % 15'lik kaydırılması neticesinde elde edilecek tasarruf, 1.5 milyar doları bulmaktadır. Bu kendi elimizdeki enerjiyi kullanma sırasında kâra geçmek anlamına gelir.

Sonuçta elektronik elektrik sayacının kullanımının yaygınlaşması hem enerji üreticisine hem abonelere hem de ülke ekonomisine bir katkı sağlamaktadır.

Sayaç bir taraftan wattmetre gibi bağlı olduğu devrenin gücünü ölçerken diğer taraftan zaman içinde değişen bu güçlerin zamanla çarpımlarını toplayıp kWh veya MWh olarak kaydeder. Zamana bağlı olarak alıcının çektiği güç, aşağıdaki şekildeki gibi olsun. Bu alıcının 0 ile tn zamanı arasında (T zamanı içinde) çektiği enerji, taralı S alanına eşittir. Taralı S alanı, Şekil 3.17’de görüldüğü gibi küçük parçalara ayrılabilir. Yani küçük olan parçaların toplamı taralı S alanını verir.

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısıelektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Burada: S = S1 + S2 + S3 +……..+ Sn

S1 = P1 . T1

S2 = P2 . T2

S3 = P3 . T3

Sn = Pn. Tn olduğundan S yerine A kullanırsak;

A = P1 .T1 + P2 .T2 + P3 .T3 +…..…. + Pn .Tn

A= P.t olur.

Burada:

A: Toplam enerji miktarı (kWh)

P: Çekilen güç (kWh)

T: Gücün çekilme zamanı (saat)

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Sayaçlar, Elektrik Tarifeleri Yönetmeliği’nde öngörülen (Bakınız Öğrenme Faaliyeti 3.5.) tarife kategorilerini sağlamak için 4 tarifeli, bir günü sekiz ayrı zaman dilimine bölebilmekte, hafta içi, cumartesi ve pazar günleri için ayrı ayrı tarifelendirme yapabilmektedir.

Tarifelendirmedeki asıl amaç, elektrik enerjisi tüketimini 24 saate dengeli biçimde yaymak ve tüketiciyi elektrik tüketimi konusunda bilinçlendirmektir. Kullanıcı sayaç bilgilerini kontrol ederek tüketimini yönlendirebilir. Her zaman dilimi farklı fiyatlandırılacağı için tarifeli kulanım tüketiciyi ucuz olan zaman aralığında elektrik tüketmeye yöneltecektir.

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

Anolog sayaçlarda olduğu gibi dijital elektrik sayaçlarının da reaktif güç ölçümü yapanları imal edilmektedir. Bir firmaya ait reaktif sayaç aşağıdaki resimde verilmiştir.

elektrik sayaçlarının çeşitleri ve yapısı

    • Mekanik sayaçla elektronik sayaç arasındaki farklar nelerdir?
      • Mekanik sayaçlarla elektronik sayaçların ölçüm sistemi farklıdır.
      • Elektronik sayaçlarda mekanik parçalardan kaynaklanan sorunlar yüzünden arızalanma söz konusu değildir.
      • Elektronik sayaçlarda klemens ve gövde kapağı açılma tarihleri, saatleri ve adetlerinin kayıtları tutulduğu için kaçak elektrik kullanma riski çok azdır.
      • Elektronik sayaçlarda geriye dönük tüketim bilgileri tutulduğundan enerji bilgileri takip edilebilir.
      • Elektronik sayaçlarda çok tarifeli sisteme abone olunarak tüketilen aynı enerjiye karşı daha az para ödemek mümkündür.

Bu konu 4 bölümden oluşmaktadır. Şuan 2. bölümdesiniz.
Bir SONRAKİ BÖLÜM için TIKLAYIN
1.Bölüm için TIKLAYIN
2.Bölüm için TIKLAYIN
3.Bölüm için TIKLAYIN
4.Bölüm için TIKLAYIN

TÜM DERS NOTLARI İÇİN TIKLAYIN
YORUMLAR

YORUM YAZ
Yorum yazabilmek için sağ üstten giriş yapmanız gerekir.
  Üye değilseniz,üye olmak için
 TIKLAYIN.
Lütfen sorularınızı yukarıdaki SORUSOR sekmesinden sorunuz
Buradan sorularınıza admin tarafından CEVAP VERİLMEYECEKTİR.
Max. 1000 karakter.
Sinavlara hazirlik